پیش‌نگری تغییرات تبخیر- تعرق واقعی بر اساس مدل بیلان آب تورنت وایت و چارچوب بادیکو در زیرحوضه‌های غرب حوضه دریاچه ارومیه

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2025.464224.2767
چکیده

هدف از مطالعه حاضر، پیش­نگری اثرات تغییر اقلیم (تحت سناریوی RCP8.5) بر تبخیر-تعرق واقعی (ET) در چهار زیرحوضه نازلوچای، روضه‎‌چای، شهرچای و باراندوزچای در غرب حوضه دریاچه ارومیه، بر اساس داده­‌های CORDEX (بروندادهای بارش و دمای دو مدل گردش عمومی جو NOAA-GFDL-GFDL-ESM2M و ICHEC-EC-EARTH ریزمقیاس­‌نمایی ­شده به وسیله مدل اقلیم منطقه‌­ای RCA4) است. داده­‌های تاریخی و آینده دما و بارش CORDEX پس از مقایسه با داده‌­های مشاهداتی، به روش مقیاس­‌گذاری خطی تصحیح اریبی شدند و به عنوان ورودی مدل بیلان آب تورنت وایت استفاده شدند. سپس، تغییرات تبخیر-تعرق واقعی در سه دوره آینده نزدیک (2040-2011)، میانی (2070-2041) و دور (2100-2071) نسبت به دوره تاریخی (2005-1976) به تفکیک تغییرات ناشی از رژیم و تغییرات ناشی از افراز با استفاده از روش بادیکو بررسی شدند. نتایج نشان داد که در مقیاس سالانه، تغییرات تبخیر-تعرق واقعی در دو زیرحوضه نازلوچای (mm 1- تا 5/1) و روضه­چای (mm 3/8- تا 10) در هیچ یک از دوره­‌های آینده معنی‌­دار نیستند و در زیرحوضه‌­های شهرچای (mm 2/4 تا 15/3) و باراندوزچای (mm 1/2 تا 8/8) افزایش معنی­‌دار تبخیر-تعرق واقعی محدود به دوره‌­های آینده میانی یا دور است. در همه زیرحوضه­‌ها تغییرات ناشی از رژیم شدیدتر از تغییرات ناشی از افراز است و تغییرات ناشی از رژیم در همه زیرحوضه‌­ها اغلب مثبت و تغییرات ناشی از افراز اغلب منفی است. اما تغییرات کل، در زیرحوضه‌­های مختلف و دوره‌­های آینده مختلف، متفاوت است. به طور کلی زمانی که تغییرات ناشی از رژیم بیش از دو برابر تغییرات ناشی از افراز باشد، تغییرات کل تبخیر-تعرق واقعی معنی‌­دار هستند.