فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوضه آبریز فرامرزی ارس علیا مشترک بین کشورهای ترکیه و ارمنستان است که طی دهه‌های اخیر شاهد توسعه اراضی کشاورزی، عمدتاً در قلمرو کشور ترکیه و ذیل طرح DAP بوده است. این توسعه متعاقباً کاهش خروجی آب از این بخش از حوضه ارس را بدنبال داشته که اثرات منفی آن متوجه کشورهای پائین‎دست می‌شود. بررسی این تغییرات، هدف این تحقیق را رقم می‌زند. اما، با توجه به عدم دسترسی به داده‌ها و اطلاعات مشاهداتی؛ از پایگاه‌­های داده اقلیمی CFSR و CRU، معدود داده‌های زمینی، تصاویر ماهواره‌ای لندست و مدل جامع SWAT استفاده شده است. نتایج نشان داد که حوضه افزایش دما و رشد جزئی در متوسط بارش را در 15 سال اخیر تجربه کرده است. همچنین، مشخص شد که سطح زیرکشت اراضی آبی از 140 هزار هکتار برای دوره 2008-1983 به 230 هزار هکتار برای دوره          2018-2009 افزایش یافته است. این تغییرات محیطی در مدل واسنجی شده SWAT در سناریوهای مختلف تغییر کاربری اراضی اعمال شد. نتایج یکی از سناریوهای توسعه (توسعه سطح زیرکشت فعلی) نشان داد حجم رواناب سالانه ارس علیا از 2605 به 2155 میلیون مترمکعب در سال کاهش یافته است که نشان­‌دهنده کاهش %18 آورد رودخانه است. رژیم جریان ماهانه رودخانه نیز در ماه می با %26، بیشترین کاهش را تجربه کرده است. علاوه براین، متوسط مصرف آب کشاورزی در بخش غربی (استان ارزروم) و شرقی (استان قارص) ارس علیا در ترکیه به‌ترتیب 494 و 458 میلی‌متر در هکتار برآورد شد که تأثیر توسعه­‌های آتی کشاورزی ذیل پروژه DAP را بر منابع آب حوضه برجسته می‌­کند.