تحلیلی بر چالش های حقوق شهروندی در شهرهای ایران (مطالعۀ موردی: شهر قزوین)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، کرج، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران

3 استادیار گروه علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، کرج، ایران

4 کارشناس ‏ارشد برنامه ‏ریزی شهری، مؤسسة آموزش عالی علامه دهخدا، قزوین، ایران

doi
10.22059/jhgr.2020.284895.1007994
چکیده

امروزه، شهرها مهم‏ترین اجتماعات انسانی‏اند که در آن تعاملات و ارتباطات مختلف انسان‏ها، طبیعت، صنایع، کالا، و خدمات به شکل پیچیده‏ای به هم پیوند خورده و زندگی اجتماعی نیازمند مناسبات حقوقی نظام‏مند در میان افراد و گروه‏های مختلف جامعه شده است. از این‏رو، در اجتماعات شـهری شاخه‏ای علمی به نام «حقوق شهروندی» شکل‏گرفته است که به بررسی روابط میان مردم شهر، وظـایف، و مسـئولیت‏های شـهروندان در قبـال یکدیگر، محیط شـهری و دولـت یـا قـوای حـاکم و همچنین حقوق و امتیازاتی که وظیفة آن بر عهدة مدیران شهری و قوای حاکم است می‏پردازد. در پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع مختلف اسنادی- پیمایشی سعی شده است وضعیت حقوق شهروندی در شهر قزوین بررسی شود. یافته‏های پژوهش پس از مصاحبه با کارشناسان حقوق شهروندی و اشباع نظری، با استفاده از ابزار پرسش‏نامة محقق‏ساخته از 384 نفر از ساکنان شهر قزوین، جمع‏آوری و با استفاده از آزمون فریدمن و پیرسون تحلیل‏شده است. پرسش‏نامة پژوهش شامل 41 گویه در چهار بُعد از ابعاد حقوق شهروندی و شامل حقوق اجتماعی‏- فرهنگی، حقوق کالبدی و زیست‏محیطی، حقوق اقتصادی، و حق دسترسی به امکانات و خدمات است . نتایج پژوهش حاکی از آن است که سن افراد، میزان تحصیلات، و پایگاه اقتصادی و اجتماعی افراد با میزان آگاهی از حقوق شهروندی رابطه دارد و تجربة زندگی اجتماعی و تعامل با دیگران و همچنین پایگاه اقتصادی و اجتماعی افراد که زمینه را برای گسترش تعاملات اجتماعی فراهم می‏کند با افزایش آگاهی از حقوق شهروندی رابطة مستقیم دارد.