نقش ژئوپلیتیک کشورهای خاورمیانه و شمال افریقا در امنیت منطقه‌ای (مطالعه موردی: ایران و اعراب)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ‏ارشد جغرافیای سیاسی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2020.301651.1008111
چکیده

در طول تاریخ، اغلب حضور مؤلفه‏های «قدرت» و «ثروت» در کنار «ایدئولوژی» و «رقابت» به شکل‏گیری روابط خصمانه بین کشورها منجر شده است. در بین مناطق جهان، خاورمیانه و شمال افریقا به‏علت دارابودن همة مؤلفه‏های ذکرشده دارای روابط پیچیده‏تری برای دست‏یابی به امنیت‏اند؛ از جملة این کشورها می‏توان به ایران اشاره کرد که با وزن ژئوپلیتیک خاص خود بر کشورهای دیگر خواه در سطح منطقه خواه در سطح بین‏الملل اثر می‏گذارد. ایران، همراه سایر کشورهای خاورمیانه و شمال افریقا، از کشورهای تأثیرگذار بر جهان هستند و در هر تغییر سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی تأثیر عمیقی داشته یا از آن متاثر شده‏اند. این مطالعه به دنبال پاسخ به این سؤال است: «نقش ژئوپلیتیکی ایران و اعراب در امنیت منطقه‏ای منا چیست؟» توضیح داده خواهدشد که چه اتفاقی افتاده و چرا این اتفاق رخ داده است. این تحقیق از نظر ماهیت و روش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و برای آزمون پایایی مدل پژوهش از روش دلفی با رویکرد شبه‏گمنامی استفاده شده است. در این مقاله، تلاش شده است تا از مدل‏های گرافیکی برای درک بهتر مفاهیم استفاده شود. نتایج حاکی از آن است که کشورهای عربی از جمله عربستان به موقعیت و وزن ژئوپلیتیک ایران توجه نمی‏کنند و، بدون توجه به جایگاه ایران، آن‏ها نمی‏توانند بحران‏های منطقه‏ای را کنترل کنند. سرانجام، با بررسی وضعیت فعلی ایران و کشورهای عربی در منطقه، به الگوی مفهومی در روابط امنیتی بین ایران و کشورهای عربی رسیدیم.