فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله به بررسی نقش و ظرفیّت کشاورزان پیشرو مناطق مختلف ایران در سازگاری با خشکسالی و کمبود آب و در نهایت سازگاری با تغییر اقلیم، پرداخته شده است. با بازدید‌های میدانی در مناطق مختلف و مصاحبه با کشاورزان پیشرو و مسئولین محلّی، نتایج مختلفی در خصوص دیدگاه‌ها، شیوه‌های خودسازگاری، و نتایج و اثرات راهکارهای به کار گرفته شده برای سازگاری با کمبود آب و تغییر اقلیم در بین این کشاورزان شناسایی و تحلیل شد. برای کشاورزان پیشرو، آب بزرگترین چالش مدیریت سیستم زراعی آنها بوده و مهمترین اقدامات آنها در خودسازگاری به طور عمده در استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری؛ افزایش مواد آلی و حاصلخیزی خاک؛ تغییر الگوی کشت؛ گذار از تولید از فضای باز به گلخانه؛ و استفاده از دستگاه‌های شیرین‌سازی آب بوده است. کشاورزان پیشرو می‌توانند به عنوان الگوئی برای افزایش بهره‌وری آب در کشاورزی در قدم اول و به عنوان شرط لازم کار مدیریت آب مورد توجه قرار گیرند. ولی به دلیل وجود نقیصه‌های زیرساختی و کلان حکمرانی آب و کشاورزی که طی آن افزایش بهره‌وری آب الزاماً به صرفه‌جوئی و کاهش مصرف واقعی آب در کشور نمی‌انجامد، عملاً این کشاورزان آب کمتری مصرف نکرده و صرفا با کمک فناوری و ابتکارات شخصی خود حداکثر استفاده از آب را برای تولید بیشتر می‌کنند و صرفه‌جویی واقعی آب عملا اتفاق نمی‌افتد. همچنین تعریف و شاخص‌گذاری لازم برای تعیین کشاورز پیشرو در کشور هنوز تکامل نیافته است و ادبیات موضوع و منابع علمی مرتبط با آن کم شمار هستند.