منشأ و سازوکار هیدروژئوشیمیایی فلوراید در آبهای زیرزمینی جنوب شرق خوزستان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 دانشآموخته سنجش از دور، سازمان آب و برق خوزستان، اهواز، ایران.
3 استاد هیدروژئولوژی،گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
4 استادیار هیدروژئولوژی،گروه زمینشناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2024.482792.2793چکیده
مقدار مجاز فلوراید در آب میتواند برای جلوگیری از پوسیدگی دندانها و تقویت استخوانها کمک کند، ولی اگر بیش از حد مجاز باشد، اثر نامطلوبی همچون فلوروزیس دندانی، تحلیل استخوانها و تأثیر بر ضریب هوشی کودکان دارد. از اینرو شناسایی سازوکار و منشأ هیدروژئوشیمی فلوراید در آب زیرزمینی اهمیتی زیادی به لحاظ زیستمحیطی و تأثیر آن بر سلامت انسان دارد. نمونهبرداری از چاهها در آبخوانهای بهبهان، رامهرمز و زیدون در دو دوره آبان 1401 و خرداد 1402 از 48 حلقه انجام شد و یونهای عمده، بروماید و فلوراید مورد سنجش قرارگرفته است. به منظور شناسایی رفتار هیدروژئوشیمیایی فلوراید در آبخوانهای موردمطالعه، از نمودارهای ترکیبی پارامترهای مختلف در مقابل فلوراید و ترسیم نقشه توزیع مکانی فلوراید استفاده شد. نتایج نشان میدهد که تیپ عمده آب زیرزمینی در این دشتها، سولفاته- کلسیک است و غلظت فلوراید در دشت بهبهان و رامهرمز دارای تفاوتهایی قابل ملاحظهای است. در دشت بهبهان، بیشترین غلظت فلوراید در قسمت غربی دشت و در دشت رامهرمز، غلظت فلوراید در شمال غرب و در نزدیکی رودخانه اعلا کاهش مییابد و در دشت زیدون نیز بیشترین غلظت در بخش مرکزی است. نسبت بروماید به کلرید (Br/Cl) در آبهای زیرزمینی دشت بهبهان منجر به شناسایی سه منشأ برای نمونهها شده و در دشت زیدون بیانگر منشأ دریایی فلوراید است، درحالیکه در دشت رامهرمز این منشأ وجود ندارد.
