فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به علت نابسامانی در مدیریت و مصرف منابع آب، این منابع امکان تأمین پایدار نیاز مصرف‌کنندگان را ندارد. کمبود آب مسئله‌ای است که زیان‌های جبران‌ناپذیر ناشی از آن، متخصصان حوزه آب را در تکاپوی حل مشکلات آبی قرار داده است. بازار مبادله آب مسیری بوده است که در این راستا مورد اجرا و آزمون قرار گرفته ‌است. با شکل‌گیری این بازارها، ابهاماتی در مورد چگونگی امکان ورود به بازار و جدایی مالکیت آب از زمین و نحوه انجام معاملات ایجاد شده ‌است؛ معاملاتی که ماهیت عقود، طرفین و موضوع معامله به طور دقیق مشخص نیست. با توجه به اهمیت تشکیل بازارهای آب در مدیریت تقاضا و ارتقای بهره‌وری آب، شناخت ابعاد حقوقی این معاملات حیاتی است. بررسی ارکان معاملات آب با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و میدانی و با روش توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد که ماهیت این معاملات به عقود معین تملیکی و معوض قانون مدنی مانند بیع نزدیک‌تر است و طرفین معاملات، بهره‌بردارانی هستند که با تعبیر مالکیت مقدار آب صرفه‌جویی شده پس از اخذ پروانه و در چارچوب قانون، سهمی از آب و نه پروانه ‌(حقابه) خود را وارد بازار و در برابر اخذ عوضی منتقل می‌کنند. بنابراین علی‌رغم مالکیت عمومی آب، در‌صورت تعریف سازوکار‌های حقوقی شفاف، امکان رسمی شدن معاملات آب وجود دارد.