بررسی تطبیقی سیر افلاک و مبانی اسطوره ای و دلالت‌های نجومی آن در معراج نامه، سیرالعباد و کمدی الهی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی

doi
10.22054/ltr.2007.6432
چکیده

عبور از افلاک از موضوعات مشترکی است که در بسیاری از سفرنامه ها و معراج نامه ها تکرار می‌شو؛ اما کیفیت عبور از این افلاک، نقش افلاک و ساکنان آنها و همچنین مبانی اسطوره ای و دلالت‌های نجومی در آنچه سالک مشاهده یا تجربه می‌کند یکسان نیست. سه سفرنامه ای که به مقایسه آنها پرداخته ایم از حیث درون‌مایه‌ یکسان نیستند. معراج نامه، سفرنامه‌ای است که جنبه دینی و اعتقادی دارد؛ اما در روایتی که بوعلی به آن استناد می‌کند و آن را شرح می‌دهد، با مبانی نجومی و حکمی نیز پیوند می‌خورد. سیرالعباد را سفرنامه‌ای عرفانی - فلسفی قلمداد کرده‌اند و کمدی الهی سفرنامه‌ای است دینی که مبانی اسطوره ای و دلالت‌های نجومی به شکلی چشمگیر در آن مشاهده می‌شود. در این تحقیق تلاش می‌شود میزان پیوند این سفرنامه‌ها با عناصر دینی، اسطوره ای و نجومی سنجیده شود و در عین حال مقایسه ای بین دو دیدگاه دینی و اسطوره‌ای شرق و غرب نسبت به افلاک صورت گیرد.