فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیلاب یکی از بلایای طبیعی است که هر ساله در نقاط مختلف جهان و کشور، بیشترین تعداد تلفات و خسارت اقتصادی را رقم می‌زند. شهرستان خلخال نیز، از این قاعده مستثنی نیست. به ‌طوری که رخداد این پدیدۀ مخرب در طی چند سال گذشته باعث تخریب برخی از راه‌های ارتباطی، پل‌ها، آسیب به برخی مناطق مسکونی، اراضی زراعی و باغات واقع در این شهرستان شده است. لذا، با توجه به اهمّیت موضوع؛ هدف اصلی این پژوهش، تولید نقشۀ خطر سیلاب، در شهرستان خلخال، می‌باشد. در این تحقیق پس از تهیه لایه‌های رقومی پارامترهای مؤثر (شامل: شیب، جهت شیب، ارتفاع، زمین‌شناسی، کاربری‌اراضی، فاصله از شهر و روستا، بارش، فاصله از رودخانه و تراکم رودخانه)، استانداردسازی نقشه‌های معیار، با استفاده از تابع عضویت فازی انجام شد و وزن‌ هر معیار براساس میزان اهمّیت آن در بروز سیلاب، با توجه به روش کریتیک تعیین شد. در نهایت با بهره‌گیری از روش تحلیل چند معیارۀ مارکوس، نقشۀ پهنه‌بندی در پنج طبقه تهیه شد. نتایج مطالعه نشان داد؛ شیب، لیتولوژی، کاربری و بارش به ترتیب؛ با ضرایب وزنی 0/163، 0/155، 0/144 و 0/135، مهمترین عوامل ایجاد سیلاب در شهرستان خلخال هستند. به علاوه به ترتیب 25/12 و 14/58 درصد از مساحت محدوده، در طبقۀ بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارد که نشانگر پتانسیل این شهرستان، برای وقوع سیلاب است. همچنین، با توجه به بهره‌گیری از روش منحنی راک و سطح زیرمنحنی (0/79)، دقت روش مارکوس، در شناسایی و پهنه‌بندی مناطق مستعد وقوع خطر سیلاب شهرستان خلخال خوب است. انتظار می‌رود که نتایج حاصل از پژوهش حاضر، به عنوان ورودی ارزشمندی برای تصمیم‌گیرندگان در فرآیند شناسایی مناطق تولید سیل و اولویت‌بندی آن‌ها برای اقدامات آبخیزداری، مدیریت منابع و سرمایه نقش اساسی داشته باشد.