فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظر به تأمین بخش قابل توجهی از آب موردنیاز مصارف مختلف، از طریق منابع آب زیرزمینی، شناخت وضعیت هیدروژئوشیمی، عوامل مؤثر و همچنین میزان غلظت املاح و یون‌های محلول در آن از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این مطالعه عوامل مؤثر بر وضعیت هیدروژئوشیمیایی آبخوان ارومیه واقع در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، با استفاده میانگین 15 ساله آنالیزهای هیدروشیمیایی پارامترهای کیفی منتهی به سال آبی 1401-1400 با تواتر اندازه‌گیری ماهانه و از طریق نسبت‌های یونی، نمودار گیبس و ترکیبی، نمودارهای پایپر و چادها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از نسبت‏‌های یونی، نشان داد که یون سدیم محلول در آبخوان ارومیه دارای دو منشأ تبادلات یونی مستقیم و تبادلات یونی معکوس، یون منیزیم ناشی از سه منشأ فرآیند هوازدگی دولومیت، انحلال دولومیت-سنگ آهک و انحلال دولومیت، یون سولفات دارای منشأ غیرطبیعی و متأثر از کودهای کشاورزی و دفع فاضلاب‌‏های جذبی بوده ‏است. همچنین، نتایج حاصل از نسبت‏‌های یونی نشان داد که دریاچه ارومیه و پدیده نفوذ آب شور دریاچه تأثیری در کیفیت منابع آب زیرزمینی آبخوان مورد مطالعه نداشته ‏است که نتایج حاصل با استفاده از نمودار چادها مورد تأیید قرار گرفت. نوع عملکرد واکنش‌های متقابل بین آب-سنگ که بوسیله نمودارهای گیبس مورد تأیید قرار گرفته بود از نظر تبادلات یونی مستقیم و معکوس با استفاده از شاخص کلروآلکالین و نمودارهای ترکیبی مورد بررسی و نتایج نشان داد که در زیرحوضه شهرچای تبادلات یونی معکوس و در سایر زیرحوضه‏‌ها، تبادلات یونی مستقیم غالب بوده است. به نظر می‌‏رسد وجود سد مخزنی شهرچایی در این زیرحوضه، باعث رفتار متفاوت هیدروشیمیایی منابع آب زیرزمینی نسبت به سایر زیرحوضه‌‏های آبریز آبخوان ارومیه شده ‏است. مدل‌سازی ژئوشیمیایی آبخوان با استفاده شاخص‌های اشباع، حاکی از محیط شیمیایی مناسب برای انحلال هالیت، اندریت و ژیپس (شاخص اشباع منفی) و رسوب‌گذاری دولومیت، کلسیت و آراگونیت (شاخص اشباع مثبت) داشت. استفاده از نمودارهای پایپر و چادها نشان داد که تیپ بی‏کربنات کلسیم و منیزم غالب‏ترین تیپ و رخساره هستند.