تحلیل اختلاف آب ایران و افغانستان در حوضه هیرمند: ارائه یک راه حل پایدار با استفاده از سیستم پشتیبانی تصمیم گیری GMCR
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2024.447123.2747چکیده
دسترسی به منابع آب یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات قرن حاضر است که میتواند در آینده نزدیک منشاً بسیاری از تحولات در آینده جهان باشد. اختلاف بر سر بهرهبرداری، تعیین حقابه و یا تعیین حاکمیت رودخانههای مرزی یکی از مهمترین ریشههای اختلاف کشورهای همسایه است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مناقشه آبی میان ایران و افغانستان در حوضه هیرمند و ارائه راهکار پایدار برای حل آن با استفاده از تئوری بازیها انجام شده است. مدلسازی و تحلیل مناقشه با استفاده از سیستم پشتیبان تصمیمگیری GMCR صورت پذیرفته است. پس از تعیین بازیکنان و گزینههای هریک از آنها، 256 حالت برای برقراری تعادل ایجاد شد که از این بین، 40 حالت به عنوان حالت ممکن یا شدنی شناسایی شد. در مرحله بعد با استفاده از مفاهیم حل بازیهای غیرهمکارانه و با توجه به اولویتبندی استراتژیها توسط تصمیمگیران، پنج وضعیت به عنوان نقاط تعادل شناسایی شد. پس از تحلیل نهایی مدل، قویترین و مطلوبترین حالت از بین حالتهای ممکن مناقشه، حالتی شناسایی شد که دولت ایران ضمن حمایت از الگوی کشت بهینه محصولات استراتژیک در کشور افغانستان به ارایه خدمات مهندسی در توسعه زیربناهای آبی آن کشور نیز اقدام نماید و به صورت متقابل دولت افغانستان نیز ضمن به رسمیت شناختن حقابه دولت ایران و آزادسازی حقابه به سوی ایران، اقدام به همکاری نمایند.