اثر اصلاح نظام قیمتگذاری بر بهره وری آب در بخش کشاورزی از منظر توسعه پایدار (مطالعه موردی: دشت عجبشیر)
نویسندگان
1 استاد دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، آزمایشگاه خط مشی و حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشآموخته دکتری اقتصاد و مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات، آموزش، کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران.
4 دانشآموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران- مهندسی محیط زیست، دانشکده فنی مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
5 استاد دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
6 دانشجوی دکتری مهندسی عمران، مهندسی محیط زیست، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و پژوهشگر پژوهشکده محیط زیست دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/iwrr.2024.456636.2757چکیده
آب یکی از عوامل محدود کننده توسعه اقتصاد کشاورزی کشور است و نحوه صحیح تخصیص این نهاده در بین فعالیتهای مختلف کشاورزی به منظور بهبود کارایی آن، از اهداف اصلی سیاستگذاران بخش کشاورزی است. بهبود بهرهوری آب میتواند معیار مناسبی برای شناسایی سیاست مناسب تخصیص آب در هر منطقه باشد. در این تحقیق از تکنیک برنامهریزی ریاضی مثبت (PMP) برای تحلیل اثرات مختلف کاربرد سیاستهای قیمتگذاری آب در دشت عجبشیر بهره گرفته شده است. برای جمعآوری اطلاعات از روش نمونهگیری تصادفی ساده و مصاحبه حضوری از زارعان در سال زراعی (1400-1399) استفاده شد. چهار سناریو در رابطه با قیمت و مقدار آب مصرفی برای مدیریت تقاضای آب کشاورزی برای محصولات عمده زراعی شامل گندم، جو، سیبزمینی و پیاز، محصولات عمده باغی شامل انگور، بادام و گردو اعمال شد. نتایج نشان داد که برای همه محصولات منتخب با افزایش قیمت آب در اکثر سناریوهای اعمالی، سطح زیرکشت کاهش و بهرهوری آب افزایش مییابد. همچنین، بر اساس شاخص میانگین سود خالص به ازای هر قطره (NBPD) محصولات انتخابی، گردو با 187910 ریال به ازای هر متر مکعب آب، بادام با 180247 ریال به ازای هر متر مکعب آب و سیبزمینی با 83827 ریال در هر متر مکعب آب بالاترین مقدار شاخص را دارند. طبق این مطالعه، افزایش قیمت آب و اصلاح الگوی کشت با درنظر گرفتن ارکان توسعه پایدار از اقدامات مؤثر برای افزایش بهرهوری آب است و مدیریت بهینه تقاضای آب میتواند از اتلاف و هدر رفتن آن جلوگیری کند.
