فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوءاستفاده از منابع سازمانی یکی از مسائل جدی و تأثیرگذار در محیط‌های کاری است که می‌تواند بهره‌وری را کاهش داده، هزینه‌ها را افزایش دهد و اعتماد کارکنان و ذی‌نفعان را تضعیف کند. این پژوهش با تمرکز بر منابع مالی، انسانی، فیزیکی، اطلاعاتی و اجتماعی سازمان‌ها، به‌دنبال کشف ریشه‌های این مشکل و ارائه راهکارهای عملی برای جلوگیری از آن است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل مشترک و اختصاصی مؤثر بر سوءاستفاده از منابع و ارائه راهکارهای برای استفاده بهینه و مسئولانه از دارایی‌های سازمانی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام‌ شد و داده‌های اولیه از راه مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته با ۱۵ نفر از کارکنان، مدیران و کارشناسان در سازمان‌های دولتی و خصوصی گردآوری شده است. مشارکت‌کنندگان تجربه یا آشنایی مستقیم یا غیرمستقیم با موارد سوءاستفاده نسبت به منابع مورد‌مطالعه و فرایندهای نظارتی داشتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علت‌های سوءاستفاده از منابع سازمانی را می‌توان در دو دسته کلی طبقه‌بندی کرد: علل مشترک شامل: ضعف در نظارت و کنترل،  فرهنگ ‌سازمانی ناسالم، کمبود آموزش و آگاهی کارکنان، علل اختصاصی شامل ضعف در شفافیت برنامه‌ریزی مالی (در حوزه منابع مالی)، فشارهای اقتصادی بر کارکنان (در حوزه منابع انسانی) و انگیزه‌های فردی برای سوءاستفاده از اطلاعات (در حوزه منابع اطلاعاتی). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برای کاهش سوءاستفاده از منابع سازمانی، علاوه‌بر تقویت سیستم‌های نظارتی، توسعه آموزش کارکنان و اصلاح فرهنگ ‌سازمانی، لازم است راهکارهای ارائه‌شده در این پژوهش، متناسب با هر یک از حوزه‌های منابع سازمانی، به‌طور عملیاتی اجرا شود. اجرای این راهکارها می‌تواند به استفاده بهینه از منابع و تحقق مؤثرتر اهداف سازمانی منجر شود.