توسعه شاخص ترکیبی به منظور ارزیابی وضعیّت زیرساختهای آبرسانی و فاضلاب شهری
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 استادیار، گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/iwrr.2024.425044.2716چکیده
در جهان امروز که بیش از نیمی از جمعیّت آن در شهرها سکونت دارند و فعالیّتهای اقتصادی تا حد زیادی متمرکز بر شهرها است، برخورداری از سطح مطلوبی از زیرساختهای آبرسانی و فاضلاب شهری پیشنیاز رشد و توسعهی اقتصادی و اجتماعی و جلوگیری از وقوع بسیاری از بیماریها و مشکلات بهداشتی بحساب میآید. علیرغم این موضوع تابحال وضعیّت زیرساختهای آبرسانی و فاضلاب شهری در ایران مورد ارزیابی جامعی قرار نگرفته و این خلاء باعث شده است تا هم اکنون شناخت دقیقی از وضعیّت این زیرساختها و جوانب آنها در نواحی مختلف ایران وجود نداشته باشد. در همین راستا در این مطالعه ابتدا با استفاده از یک تعمیم غیرپارامتریک از روش تحلیل پوششی داده اقدام به ساخت شاخص ترکیبی به منظور ارزیابی وضعیّت زیرساختهای آبرسانی و فاضلاب شهری برای تمامی استانهای ایران در بازه 1390 الی 1400 شده است و سپس با استفاده از الگوی اثرات تصادفی عوامل مؤثر بر وضعیّت زیرساختهای مذکور مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج، استانهای مرکزی ایران نظیر اصفهان، یزد و سمنان اغلب از وضعیّت مطلوبی از حیث زیرساختهای مذکور برخوردار هستند و در عوض برخی استانهای نسبتاً محروم نظیر گلستان و سیستان و بلوچستان در کنار برخی از مراکز اقتصادی و جمعیّتی نظیر خوزستان، بوشهر و فارس از جمله استانهایی هستند که وضعیّت نازلی از حیث زیرساختهای مذکور دارند. مطابق با نتایج الگوی اثرات تصادفی دو عامل شهرنشینی و عملکرد بودجه عمرانی مهمترین محرّکهای ارتقاء زیرساختهای آبرسانی و فاضلاب شهری هستند؛ در حالی که تراکم جمعیّت شهری اصلیترین عامل در تنزل وضعیّت زیرساختهای مذکور بحساب میآید.
