ارائه چارچوبی برای طراحی مدل شایستگی مدیران با رویکرد یادگیری ماشین
نویسندگان
1 دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.48311/ormr.2025.107371.0چکیده
در چشمانداز در حال تحول مدیریت منابع انسانی، مدل شایستگی بهعنوان ابزاری کلیدی برای همراستا کردن توسعه منابع انسانی با اهداف راهبردی سازمان بهویژه در نقشهای مدیریتی عمل میکند. هر چند مدلهای شایستگی مدیریت از سال 1990 گسترش پیدا کردهاند، اما رویکردهای مرسوم در طراحی مدلهای شایستگی و ارزیابی مبتنی بر این مدلها، با چالشهایی از نقطه نظر چیستی شایستگی، ارتباط شایستگیها با عملکرد برتر و روش ایجاد مدل که اغلب مبتنی بر قضاوت خبرگان و ارزیابیهای کیفی و در نتیجه تجربیات و داوریهای ذهنی است، مواجه بودهاند. در راستای پاسخ به این چالشها، پژوهش حاضر چارچوبی مبتنی بر دادهکاوی برای طراحی مدل شایستگی برای مدیران ارائه میدهد. این چارچوب برپایه تحلیل محتوای کیفی قیاسی بر ۲۵ مقاله منتخب که از راه مرور نظاممند ادبیات شناسایی شدند و برمبنای فرایند استاندارد برای دادهکاوی CRISP-DM توسعه یافته است. برایناساس از 25 پژوهش که از روشهای دادهکاوی در مراحل مختلف طراحی مدل شایستگی برای مدیران استفاده کردهاند، الگوهای مشترک استخراج و تلفیق شدهاند. درنتیجه تحلیل محتوای کیفی 16 مقوله بهدستآمده که 12 مقوله ازجمله خوشهبندی شایستگیها، خوشهبندی افراد براساس عملکرد، تفسیر خوشههای عملکرد و شناسایی خوشه عملکرد برتر، الگوریتمهای دستهبندی برای ایجاد رابطه میان شایستگی و عملکرد، تفسیر مدل و مشخص کردن محدوده شایستگیها در قالب چارچوب طراحی مدل شایستگی ارائه شده است و 4 مقوله نیز به تکمیل چارچوب و استفاده از آن کمک میکند. برایناساس، این چارچوب امکان طراحی مدلهای عینیتر و مبتنی بر داده را فراهم میسازد.
