نقش دانشگاه‌های مهارتی در ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای در نظام آموزش عالی ایران: چالش‌ها و راهکارها

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت و حسابداری، دانشکده علوم انسانی و هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

doi
10.48311/ormr.2025.107370.0
چکیده

در دهه‌های اخیر، دانشگاه‌ها به‌عنوان بازیگرانی راهبردی در توسعه سرمایه انسانی، در کانون سیاست‌های ارتقای اشتغال‌پذیری، توانمندسازی حرفه‌ای و پاسخ‌گویی به تحولات پرشتاب بازار کار قرار گرفته‌اند. در شرایطی که محیط‌های کاری با سرعتی فزاینده دستخوش دگرگونی‌های فناورانه، اجتماعی و اقتصادی می‌شوند، انتظار می‌رود آموزش عالی نقشی فراتر از انتقال دانش نظری ایفا کند و زمینه‌ساز پرورش شایستگی‌های ترکیبی و حرفه‌ای دانش‌آموختگان باشد. با وجود شواهدی مبنی بر ظرفیت آموزش عالی در ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای، نقش دانشگاه‌ها در این زمینه به‌ویژه در بستر آموزش عالی ایران و موانع پیش‌روی آن کمتر به‌صورت نظام‌مند بررسی شده است. این پژوهش با هدف تبیین نقش دانشگاه‌ها در ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای دانش‌آموختگان و شناسایی چالش‌ها و راهکارهای آموزش صلاحیت‌محور با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون استقرایی انجام شده است. داده‌ها از راه مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۴۰ نفر از اعضای هیأت علمی، مدیران آموزشی، سیاست‌گذاران و دانش‌آموختگان دانشگاه‌های مهارتی (انتخاب‌شده با نمونه‌گیری هدفمند) گردآوری شدند و با استفاده از روش شش ‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شدند. نتایج نشان‌دهنده شناسایی پنج مضمون اصلی شامل بازنگری برنامه‌های درسی مبتنی بر شایستگی، تقویت تعامل دانشگاه و صنعت، آموزش مهارت‌های نرم و میان‌رشته‌ای، ارتقای کیفیت تدریس و نظام ارزشیابی و اصلاح خط‌مشی‌گذاری کلان است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند دلالت‌های نظری و سیاستی مهمی برای خط‌مشی‌گذاران آموزشی، مدیران دانشگاهی و پژوهشگران حوزه منابع انسانی فراهم آورد.