سهم بندی منابع تغذیه کننده آب تالاب کانی برازان به کمک روشهای هیدروژئوشیمیایی و ایزوتوپهای پایدار

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2024.429846.2731
چکیده

همزمان با کاهش سطح آب دریاچه ارومیه، عمق تالاب‌های این دریاچه از جمله تالاب کانی‌برازان در طی دوره‌های ترسالی و خشک سالی کاهش یافته است و نقش منابع مختلف آبی در تغذیه این تالاب مشخص نگردیده است. در این پژوهش فعل و انفعال هیدروژئوشیمی بین منابع آب سطحی (تالاب، رودخانه‌های ورودی به تالاب و چشمه‌ها)، آب‌های زیرزمینی و بارش در حوضه تالاب کانی‌برازان در شهرستان مهاباد (شمال غرب ایران) با استفاده از ردیاب‌های طبیعی، ایزوتوپ‌های پایدار (18O و 2H) و ژئوشیمی آب شامل آنیون‌ها (-SO_4(2-) ،HCO_3(2-) ،CO_3(2-)، Cl) و کاتیون‌ها (+Ca(2+)، Mg(2+)، K+، Na) طی یک سال آبی (پاییز 97 تا تابستان 98) مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به نتایج به دست آمده از داد‌ه‌های ایزوتوپ‌های پایدار، شیب معادله خطی چشمه‌ها برابر 5/6 و شیب معادله خطی تالاب برابر 4/37 برآورد گردید. داده‌های ژئوشیمی نشان می‌دهد بیش‌ترین مقدار آنیون و کاتیون در نمونه‌های چاه، چشمه و تالاب به ترتیب متعلق به +Cl- ،Na و در نمونه‌های رودخانه بیش‌ترین مقدار آنیون و کاتیون از نوع HCO_3(2-) و Ca(2+)است. همچنین نمودار پایپر تغذیه تالاب را توسط چشمه با استفاده از داده‌های هیدروژئوشیمی احراز نمود. بررسی نتایج آماری نشان داد که نمونه‌های آب تالاب نسبت به آب باران، رودخانه و چاه اختلاف معنی‌داری داشته و با نمونه‌های چشمه همبستگی معنی‌داری را نشان می‌دهد. بنابراین چشمه‌ها نسبت به سایر منابع آب بیش‌ترین مقدار تخلیه آب به تالاب را در حالت طبیعی و بدون شرایط تنظیمی دارند. ازاین‌رو جهت مدیریت بهینه تالاب کانی‌برازان، بهره‌برداری و استفاده صحیح از آب چشمه‌های موجود در حوضه