تبیین نقش عوامل ژئوپلیتیکی بر سیاست خارجی عمان
نویسندگان
1 دکترای تخصصی جغرافیای سیاسی، استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیای ارتش
2 دکترای تخصصی مدیریت استراتژیک، استادیار دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش
doi
10.22059/jhgr.2020.288612.1008004چکیده
دولتها،بهتبع نیازهای داخلی، موقعیت ژئوپلیتیکی، و نیز تحت تأثیر ساختار و عملکرد نظام بینالمللی، جهتگیریها و استراتژیهای خاصی را بهمنظور تأمین هدفها و منافع ملی خویش برمیگزینند. کشور عمان ازنظر ژئوپلیتیکی در منطقهای متشنج همراه با خصومتهای سیاسی و تنشهای خونین احاطهشده و سیاست خارجی آن متفاوتتر از سایر کشورهاست. این کشور در چارچوب سیاست بیطرفی مثبت با حفظ روابط حسنه باقدرتهای منطقهای و بینالمللی در کاهش تنش بین کشورهای عربی و غیرعربی مؤثر بوده و در تعاملات خود توانسته بین منافع متعارض همسایگان و قدرتهای تأثیرگذار توازن ایجاد کند. سؤال اصلی مقاله این است که چه عوامل ژئوپلیتیکی بر سیاست خارجی عمان تأثیرگذارند؟ هدف آن است که با ارائة چارچوبی از الگوی رفتاری عمان در سطح منطقه و بینالملل نقش عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر سیاست خارجی عمان تبیین شود. در پاسخ به پرسش اصلی مفروض نویسندگان این است که موقعیت جغرافیایی و واقعشدن عمان در جنوب تنگة هرمز، قرارگرفتن در کانون استراتژی قدرتهای بحری و بری، سواحل طولانی و بنادر استراتژیک؛ میانهروی، اعتدال، دوری از افراطگرایی مذهبی، رابطة مسالمتآمیز همراه با تسامح و تساهل برگرفته از مذهب اباضیه؛ ژئوپلیتیک مرز، دوپارگی قلمرو عمان و تنگناهای امنیتی ناشی از آن؛ کمبود انرژی، منابع نفتی محدود و رو به اتمام و هزینة بالای استخراج آن؛ کمبود جمعیت و ضعف قدرت نظامی و نیاز به کارشناسان و مستشاران نظامی خارجی و متکی به قدرت های غربی بر الگوی رفتاری و نوع سیاست خارجی عمان تأثیرگذار است. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با تکیهبر منابع کتابخانهای انجامشده و برای تبیین سیاست خارجی عمان از نظریة بیطرفی مثبت استفادهشده است.
