فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 فناوری هوش مصنوعی با ایجاد تحول بنیادین در مدیریت منابع انسانی، به ابزاری راهبردی در تصمیم‌گیری‌های کلیدی از جمله استخدام و ارتقا تبدیل شده است. با‌این‌حال، گزارش‌های بسیاری از تخلفات و آسیب‌های ناشی از تصمیم‌گیری خودکار حکایت دارند. براین‌اساس، هدف اصلی این پژوهش، طراحی چارچوب مفهومی سنجش تحقق هوش مصنوعی مسئولیت‌پذیر در حوزه مدیریت منابع انسانی است. در راستای تحقق این هدف، از رویکردی کیفی بهره گرفته شده است. در گام نخست، با مرور نظام‌مند ادبیات نظری و تجربی مرتبط، چارچوب مفهومی اولیه استخراج شد. سپس، به‌منظور تعمیق و غنای آن، مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته‌ای با ۱۰ تن از خبرگان حوزه‌های منابع انسانی و هوش مصنوعی انجام شد. داده‌های گردآوری‌شده با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی و تفسیر شد تا ابعاد مفهومی هوش مصنوعی مسئولیت‌پذیر به شکلی دقیق و مبتنی بر شواهد استخراج شود. یافته‌ها نشان داد که ابعاد هوش مصنوعی مسئولیت‌پذیر در شش حوزه اصلی شامل اخلاق با 7 شاخص، قابلیت اطمینان و اعتمادپذیری با 5 شاخص، پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری با 6 شاخص، شفافیت با 7 شاخص، عدالت و عدم تبعیض با 7 شاخص و همچنین امنیت و حریم خصوصی با 8 شاخص تعریف می‌شوند که با مجموعه‌ای از ۴۰ شاخص مشخص شده‌اند. این چارچوب می‌تواند مدیران منابع انسانی را در طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های هوش مصنوعی کمک کند تا نه‌تنها این فناوری را به شکلی مسئولانه و منطبق بر ارزش‌های انسانی و سازمانی به‌کار ببرند، بلکه با درک و به‌کارگیری هم‌زمان شش بعد کلیدی مسئولیت‌پذیری از پیامدهای ناخواسته جلوگیری کنند.