فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در هزارۀ سوم، شهری‏شدن فقر اتفاق افتاده است. در همین راستا، فاصلۀ طبقاتی و دوگانگی به ویژگی مسلط بیشتر شهرهای کشور تبدیل شده است. بر همین مبنا، هدف از پژوهش حاضر، تعیین پهنه‏های فقر در منطقۀ 12 کلان‏شهر تهران به‏منظور برنامه‏ریزی بهتر برای سامان‏دهی، توانمندسازی، و ارتقای کیفیت زندگی و مکانی آن است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی است. برای تجزیه و تحلیل داده‏ها از مدل Factor Analysis و برای تهیه و تولید نقشه‏ها از نرم‏افزار GISاستفاده شده است. با استفاده از نرم‏افزار GISو مدل تحلیل عاملی به تعیین مکانی پهنه‏های فقر در منطقۀ 12 اقدام شده است. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد تعداد 53 بلوک معادل 5 درصد خیلی مرفّه، 277 بلوک معادل 26 درصد مرفّه، 401 بلوک معادل 38 درصد متوسط، 257 بلوک معادل 24 درصد فقیر، و 73 بلوک معادل 7 درصد خیلی فقیرند. نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که 31 درصد جمعیت منطقۀ 12 کلان‏شهر تهران فقیرند؛ در حالی که 38 درصد آن‏ها متعلق به طبقۀ متوسط‏اند. فقر با شدت و ضعف در محله‏های منطقة 12 عینیت جغرافیایی پیدا کرده است. به این معنا که فقر در محله‏های مرکزی، جنوبی، و شمالی نظیر سیروس، دروازه غار شوش، پامنار ارک، بهارستان سعدی، و فردوسی- لاله‏زار بیشترین نمود را دارد. در محله‏های دیگر نظیر امین حضور، کوثر، آبشار دردار، مختاری تختی، قیام، سنگلج، و دروازه‏شمیران نیز با شدت کمتری فقر ریشه دوانده است. کاملاً بین فقر و شاخص‏‏های بافت فرسوده (ریزدانگی، نفوذناپذیری، و ناپایداری) رابطة مستقیمی وجود دارد؛ به‏طوری‏که بیشترین تمرکز بافت‏های فرسوده در محله‏هایی نظیر دروازه غار شوش، سیروس، مختاری تختی، سنگلج، پامنار، امین‏حضور، بهارستان، و بخش‏هایی از لبه‏های دروازه‏شمیران وجود دارد. بنابراین، پهنه‏های فقیرنشین بر پهنه‏های بافت فرسوده منطبق‏اند.