گسترش قلمرو ناتو در مناطق بالتیک، دریای سیاه، و اروپای شرقی و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

2 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

3 دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhgr.2020.279402.1007901
چکیده

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) اکنون شانزدهمین همسایة مرزهای آبی و خاکی جمهوری اسلامی ایران است. این سازمان با تأکید بر راهبرد تأمین امنیت منطقة جغرافیایی یوروآتلانتیک با حضور پویا در خارج از منطقه به قلمروسازی در مناطق مختلف جهان از جمله در مناطق پیرامونی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. حضور فراجغرافیایی ناتو در مرزهای شمالی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر مناطق بالتیک، دریای سیاه، و اروپای شرقی موضوع اصلی پژوهش حاضر است. نویسندگان تلاش دارند به این پرسش اصلی پاسخ دهند که ناتو چگونه در حال قلمروسازی در مناطق ژئوپلیتیکی شمال دور جمهوری اسلامی ایران است؟ با روش توصیفی‏- تحلیلی و با استفاده از روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‏ای، اینترنتی، و رسانه‏ای، فرضیة اصلی مقاله عبارت است از اینکه «ناتو تلاش دارد برای حفظ و گسترش حاکمیت ارزش‏های لیبرال‏- دموکراسی و بازار آزاد به‏عنوان موتور محرک نظام جهانی معاصر با بهره‏بردن از راهبردهای گسترش مرزهای سیاسی رسمی، گسترش مرزهای سیاسی غیررسمی، مأموریت‏های بشردوستانه، همکاری‏های دفاعی و امنیتی و گسترش دفاتر سازمانی و اداری، قلمرو خود را با حضور در مناطق ژئوپلیتیکی شمال دور جمهوری اسلامی ایران گسترش دهد». یافته‏های پژوهش حاضر نشان می‏دهد افزایش همکاری‏های ناتو با همسایگان جمهوری اسلامی ایران در منطقه‏های ژئوپلیتیکی شمالِ دور امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را با پیامدهای مختلف یک، نظامی و امنیتی، دو، سیاسی، سه، اقتصادی و تجاری، و چهار، فرهنگی و اجتماعی مواجه می‏کند. بنابراین، ضروری است مسئولان ذی‏ربط در جمهوری اسلامی ایران توجه به فعالیت‏های این سازمان در مناطق ژئوپلیتیکی شمال دور کشور را مورد توجه جدی قرار دهند.