واکاوی راهبردهای مواجهه با پدیده کم کاری در سازمانهای دولتی ایران
نویسندگان
1 استاد، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی (مدیریت منابع انسانی)، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده گردشگری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
چکیده
هدف: بررسی رفتارهای انحرافی منابع انسانی، یکی از مسائل چالشبرانگیز سازمانهای دولتی است. یکی از این رفتارها کمکاری است. مواجهه با این پدیده از زاویه نگاه کارکنان یا مدیران الزامهای خاصی را میطلبد و هدف مقاله بهکارگرفتن راهبردهای مناسب در برابر آنها برای سطوح مختلف سازمانی است. روششناسی: این پژوهش با فلسفه تفسیرگرایی و رویکرد استقرایی، از راهبرد تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته و با روششناسی کیفی و افق زمانی مقطعی اجرا شده است. دادهها از راه مصاحبههای نیمه ساختاریافته با 52 نفر از مدیران و کارکنان 14 سازمان دولتی جمعآوری و با روش گرانهیم و لودمن تحلیل شدند. تحلیل با کمک نرمافزار مکس کیو دی ای و با هدف استخراج مضامین و راهبردهای مواجهه با پدیده کمکاری انجام شده است. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان از کشف 115 عامل مؤثر بر کمکاری کارکنان در سازمانهای دولتی است که در 9 حیطه دستهبندی شدهاند. هر یک از حیطهها ترکیبی از عوامل پدیدآورنده کمکاری ناظر بر کارکنان یا مدیران شامل حیطههای اجتماعی/ اقتصادی/ فرهنگی/ سیاسی/ فنی/ مدیریتی/ فردی/ سازمانی و فرایندی است. نتیجهگیری: بنابر نتایج حاصل از مصاحبههای انجامشده، حیطههای مواجهه را باید از دو منظر کارکنان و مدیران و در سه سطح راهکار، راهبرد وظیفهای و راهبرد سازمانی بررسی کرد. نتایج نشان داد که در میان حیطههای مختلف نوع فرایندی و سازمانی حایز اکثریت عوامل مؤثر بر پدیده کمکاری بوده و حیطه مدیریتی نیز تنها دستهای است که هیچ عامل قابل توجه کارکنان در آن دیده نمیشود.
