ارزیابی کلان جایگاه و اهمیت برنامه های امنیت غذایی و امنیت آبی در اسناد بالادستی چهار دهه اخیر کشور

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناس ارشد، مدیریت منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2023.186213
چکیده

برنامه‌­ریزی‌­های راهبردی که در قالب اسناد بالادستی به تصویب مراجع ذی‌صلاح می‌­رسند، نشانگر مناسبی برای بیان سیاست­‌های هر کشوری هستند. با بررسی بخشی از آنها، راهبرد­های کشور مربوط به امنیت آب و غذا را می­‌توان دریافت. برای بررسی موضوعات اشاره شده بیش از 50 سند در سه حوزه اصلی آب، محیط زیست و کشاورزی شناسایی شد. مجموع اسناد احصاء شده، شامل اسناد بالادستی در حوزه آب و کشاورزی بودند و بطور صریح یا غیرصریح به امنیت غذا و آب مربوط می­‌شدند. با استفاده از تحلیل کمی فراوانی و نتایج به‌دست‌آمده از آن مورد بررسی گرفتند. ابتدا اسناد بالادستی احصاء شده به 4 محور، 14زیرمحور و 36 مؤلفه تقسیم شد. سپس میزان تکرار آنها در اسناد معرفی شده ارزیابی گردید و دریافت­ شد. بالاترین میزان توجه سیاست‌گذار به ترتیب به محور "سیاسی- اداری- حقوقی" و محور "اجتماعی- اقتصادی" بوده است. با استفاده از تحلیل فراوانی بخش­‌هایی که از نظر قانون­ و سیاست­‌گذار حائز اهمیت بوده است دریافت شد. در ادامه با نتایج بدست آمده از بخش مذکور چگونگی توجه قانون­‌گذار و سیر تحولات در زمان در راهبردها مورد بررسی قرارگرفت، که از سه دوره زمانی؛ (الف) اول 1358-1380، (ب) دوم 1381-1390 و (ج) سوم 1391-1400 تشکیل شده­ است. روند تغییرات میزان توجه قانون و سیاست­‌گذار به محورهای مورد بررسی را نشان می‌­دهد. در این سیر زمانی توجه سیاست و قانون­‌گذاران از یک محور خاص (سازمانی اداری حقوقی) به توجه یکنواخت و یک‌­اندازه به کلیه محورهای مورد بررسی تغییر کرده که این امر نشان‌دهنده تحول مثبت در امر سیاست­‌گذاری منابع آب و کشاورزی (غذا) است.