فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی و مدیریت حوضه‌های آبخیز بدون استفاده از مدل‌­های هیدرولوژیکی بسیار زمان‌­بر و هزینه‌­بر است. هدف از انجام این مطالعه بررسی مؤلفه‌­های مختلف هیدرولوژیکی مانند رواناب، رسوب، تبخیر و تعرق و غیره در حوضه پسیخان واقع در استان گیلان و اثرات این مؤلفه­‌ها بر تالاب انزلی است. برای انجام این پژوهش از مدل SWAT استفاده شد. اطلاعات دبی جریان، بارش و رسوب حوضه پسیخان در سه ایستگاه هیدرومتری برای دامنه زمانی از سال 1990 تا 2022 از شرکت آب منطقه­‌ای استان گیلان دریافت شد. نقشه‌­های مورد نیاز برای اجرای مدل از روش‌های متداول به دست آمدند. مؤلفه­‌های مختلف از جمله دبی جریان، رسوب، رواناب سطحی، تبخیر و تعرق، تغذیه آبخوان عمیق، نفوذ عمقی و رواناب خروجی از حوضه برای سال­‌های 2040 و 2071 مورد پیش‌­بینی قرار گرفت. برای واسنجی از اطلاعات دبی-رسوب مربوط به سال­های 2011-1999 و برای اعتبارسنجی از سال‌های 2022-2012 استفاده شد. تغییرات مؤلفه‌­های مختلف ناشی از تغییر اقلیم در سناریو RCP8.5 و تغییر کاربری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که بین تغییرات مؤلفه­‌های مختلف هیدرولوژیکی و بارش در حوضه تطابق وجود دارد. معیار نش ساتکلیف برای بخش واسنجی و اعتبارسنجی مدل برای دبی جریان و رسوب بین 0/60 تا 0/80 به دست آمد که نشان دهنده دقت مناسب اجرای مدل SWAT است. نتایج نشان داد که در سال 2025 بیشترین رواناب سطحی حوضه برابر با 485 میلی­متر با بارندگی 1431 میلی­متر رخ خواهد داد. همچنین، مشاهده شد که بیشترین مقدار تبخیر و تعرق نیز در سناریو RCP8.5 در سال 1999 برابر 1707 میلی­متر بوده است. به طور کلی، در صورت عدم کنترل رسوب در حوضه پسیخان، تالاب انزلی با سرعت بسیار زیادی روبه نابودی خواهد رفت.