اصول و معیارهای کلیدی اخلاق پزشکی در تعامل متقابل بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن: یک مرور دامنهای بر مطالعات مروری
نویسندگان
1 دکترای تخصصی مددکاری اجتماعی، دانشیار، گروه مددکاری اجتماعی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.
2 متخصص بیماریهای کودکان. واحد توسعه تحقیقات بالینی مرکز درمانی ولایت، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
3 دکترای جامعه شناسی، گروه مددکاری اجتماعی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ، تهران، ایران
4 کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
5 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
doi
چکیده
هدف: اصول اخلاق پزشکی اسلامی برگرفته از منابع دینی، بهویژه قرآن، بر رفتار اخلاقی و مسئولیتپذیری در حرفه پزشکی تأکید دارد. این مقاله با استفاده از روش مرور دامنهای، مطالعات مرتبط بااخلاق پزشکی اسلامی از منظر قرآن را بررسی کرده است.روشها: جستجوی نظاممند با کلیدواژههای مرتبط در پایگاههای PubMed، Web of Science، Scopus و SID تا پایان سال 2024 انجام شد. معیار ورود، مطالعات مروری بود که به بررسی اخلاق پزشکی متقابل بین بیمار و کادر درمان از دیدگاه قرآن پرداخته یا مستقیماً به اصول اخلاق پزشکی اسلامی اشاره داشتند. کیفیت مقالات با چکلیست اصلاحشده AMSTAR ارزیابی شد.یافتهها: ده مقاله مطابق معیارها انتخاب شد. اصولی چون رازداری پزشکی (حفظ اطلاعات بیمار)، نیت خیر پزشک (عدم مسئولیت در صورت حسن نیت)، اهمیت اطلاعرسانی به بیمار، تلاش برای کاهش رنج بیماران و ارزشمند بودن مراقبتهای پزشکی مطرح گردید. در موضوع سقطجنین، اسلام آن را مصداق "قتل نفس" میداند. پیوند و اهدای عضو در صورت نجات جان یا بهبود کیفیت زندگی بیمار و با رضایت آگاهانه، مجاز است. همچنین، ارائه حقیقت و اطلاعات کافی به بیمار برای تصمیمگیری آگاهانه، بهعنوان یک حق اخلاقی اساسی شناخته میشود.نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که توجه به اصول اخلاقی اسلامی و دستورات قرآنی میتواند موجب ارتقای اخلاق پزشکی و بهبود کیفیت مراقبتهای درمانی در جوامع اسلامی و حتی فراتر از آن شود.
