فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش حاضر آب مجازی محصولات زراعی و باغی شهرستان‌­های استان کردستان، مقدار آب مصرفی ویژه و کل، تراز تجارت آب مجازی و مقایسه بین بهره‎‌وری فنی و بازاری، 13 محصول منتخب و اصلی استان کردستان در سال 1396 تحلیل شده است. روش تحقیق توصیفی- علی است و از داده‌‎های کتابخانه‎‌ای منتشر شده توسط جهاد کشاورزی استان و نرم‎افزار NETWAT در محاسبه نیاز خالص آبیاری محصولات زراعی و باغی استفاده شده است. یافته‌­های پژوهش نشان می­‌دهد که یونجه کمترین بهره‌‎وری آبی و بیش­ترین میزان آب مجازی و گوجه فرنگی بیشترین بهره‌‎وری آبی و کم‌ترین میزان آب مجازی در محصولات زراعی را به خود اختصاص می­‌دهد. گردو و شلیل نیز در بین محصولات باغی کمترین و بیشترین بهره‌‎وری آبی (بیش­ترین و کم­ترین میزان آب مجازی) را دارا بوده اند. 67 درصد آب مجازی در محصولات منتخب اصلی آبی استان در بخش زراعت و 27 درصد هم در محصولات باغی استفاده شده است. استان کردستان صادرکننده آب مجازی در بخش کشاورزی است. حجم کل آب مجازی صادراتی ناشی از صادرات محصولات زراعی و باغی مورد مطالعه استان کردستان به ترتیب 480 (87 درصد) و 96 (17 درصد) میلیون متر مکعب است. محصولات زراعی کمترین ارزش بازاری برای آب مصرفی را به صورت ضمنی در بازار مبادله می‎‌کنند. در میان این محصولات یونجه به نسبت آب مصرفی ویژه‌‎ای که دارد کمترین رد قیمتی از آب را با خود مبادله کرده است. از میان محصولات زراعی و باغی سیب­ زمینی و شلیل دارای بیش­ترین میزان بهره­‌وری بازاری محصول است. نتایج نشان داد که محصولات باغی به طور متوسط 7 برابر عایدی بازاری آب مجازی نسبت به محصولات زراعی دارند. الگوی همبستگی بین قیمت و مقدار آب مصرفی هر محصول نشان داد محصولات با آب مجازی بیشتر در بازار قیمت و ارزش بازاری کمتری داشته‎اند. هم جهت نبودن بهره‌‎وری بازاری آب مصرفی و مقدار مصرف آب مجازی نشان می‌‎دهد که ساختار نظام تولید و الگوی کشت متناسب با وزن و اندازه آب مصرفی محصولات نبوده و حتی به شکل معکوس است.