ارزیابی اقتصادی زنجیرۀ ارزش متانول: با تمرکز بر توسعۀ واحد MTO و تولید الفین مبتنی بر قرارداد خدماتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد نفت و گاز، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران‌

2 دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بین‌المللی نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استادیار حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی ـ دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران‌

doi
10.22059/ses.2025.395500.1152
چکیده

در شرایط پرتلاطم و پیچیدۀ بازار جهانی انرژی، انتخاب مسیر بهینۀ سرمایه‌گذاری نیازمند تحلیل عمیق زنجیرۀ ارزش و درک صحیح از مزیت‌های نسبی در هر حلقه از آن است. در این راستا، گاز طبیعی به ‌عنوان یک منبع استراتژیک، باید از مسیرهایی عبور کند که بیشترین ارزش افزوده را در بلندمدت خلق کند. مطالعۀ حاضر با تمرکز بر بخشی از زنجیرۀ ارزش گاز طبیعی، یعنی مسیر متانول به الفین، به تحلیل اقتصادی و راهبردی دو گزینۀ اصلی می‌پردازد: احداث واحد MTO در داخل کشور و ارسال متانول برای فرآورش کارمزدی در خارج از کشور. با مدل‌سازی مالی مبتنی بر سه سناریو عملیاتی، یافته‌ها نشان می‌دهند در هیچ‌یک از حالت‌های بررسی‌شده، نرخ بازدهی پروژه به سطح مورد انتظار سرمایه‌گذار (۱۵ درصد) نمی‌رسد و گزینه‌های پیشنهادی از جذابیت اقتصادی برخوردار نیستند. هزینه‌های بالای عملیاتی، ناکارآمدی فناوری‌های موجود و ضعف در مزیت قیمتی خوراک، از دلایل اصلی عدم توجیه‌پذیری اقتصادی این پروژه‌ها به ‌شمار می‌روند. بر این‌اساس، تمرکز بر توسعۀ زنجیره‌های تکمیلی تحت عناوین GTO+ یا MTO+ و طراحی مدل‌های نوین مشارکت و سرمایه‌گذاری، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای خلق ارزش و پایداری اقتصادی در این مسیر تلقی می‌شود.