تحلیل فاصله زمانی بین وقوع اوج سیل تا اوج خشکسالی هواشناسی در حوضه آبخیز کرخه

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22034/iwrr.2023.178611
چکیده

در پژوهش حاضر متغیر فاصله زمانی بین دبی اوج سیلاب تا اوج خشک‌سالی هواشناسی در سیزده زیر حوضه کرخه، بررسی شد. از آنجایی که متغیر فاصله زمانی از اوج سیل تا اوج خشک‌سالی پیش از آن دارای ماهیت گسسته است برای تحلیل فراوانی هشت تابع توزیع احتمال گسسته مشهور مورد آزمون قرار گرفتند. بطورکلی نتایج پژوهش نشان داد که به‌صورت مشترک در اغلب حوضه‌های کوچک و درجه چهار مورد مطالعه، با افزایش شدت خشک‌سالی‌های سالانه تا 1-= SPI  دبی‌های اوج سیلاب متناظر کاهش پیدا خواهند کرد و پس از آن با ادامه تشدید خشک‌سالی‌ها (1- >SPI) دبی‌های اوج سیلاب با یک الگو نمایی و درجه دو افزایش پیدا خواهند کرد. در حالی که در حوضه‌های بزرگ و درجه سه با تشدید خشک‌سالی دبی‌های اوج سیلاب نیز کاهش خواهند یافت. نتایج تحلیل فراوانی مشخص کرد که توابع توزیع احتمال DPO و NBI دارای مناسب‌ترین برازش‌ها به متغیر فاصله زمانی بین اوج سیلاب تا اوج خشک‌سالی هستند. براساس تحلیل فراوانی‌های صورت گرفته مشخص شد که فاصله زمانی بین اوج سیلاب تا اوج خشک‌سالی تقریباً بین 6 الی 8 ماه است. متغیر تعریف شده بازگو کننده اثر متقابل و اثرگذاری دو رویداد حدی سیل و خشک‌سالی در یک حوضه است.