بررسی تأثیر به‌کارگیری نماهای سبز عمودی بر بهره‌وری انرژی و ردپای کربن در ساختمان‌های اداری: مطالعه‌ای بر مناطق اقلیمی ایران

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 گروه باغبانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

doi
10.22059/ses.2025.394499.1143
چکیده

گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی یکی از چالش‌های بزرگ زیست‌محیطی قرن حاضر است. ایران با انتشار سالانه 996,753 ‌مگاتن معادل کربن، سهم قابل‌ توجهی در انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان دارد. در این‌میان، بخش ساختمان یکی از عوامل اصلی انتشار گازهای گلخانه‌ای در ایران است که حدود 40 درصد از کل مصرف انرژی کشور را به خود اختصاص می‌دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر نمای سبز عمودی بر مصرف انرژی و انتشار کربن در ساختمان‌های اداری در پنج اقلیم متفاوت ایران انجام ‌شده است. با استفاده از نرم‌افزارهای دیزاین بیلدر و سیما پرو، سه نوع نما شامل نمای متعارف (بدون پوشش گیاهی)، نمای سبز مستقیم و نمای سبز غیرمستقیم شبیه‌سازی و مقایسه شد. داده‌های حاصل با آزمون‌های آماری آنووا و توکی در پایتون تحلیل شد. نتایج نشان داد اثربخشی نماهای سبز به‌شدت به اقلیم وابسته است. بهترین عملکرد در میان تمام اقلیم‌ها به نمای سبز مستقیم در اقلیم گرم و مرطوب با کاهش 17/5 درصد مصرف انرژی و 6 درصد در انتشار کربن و نمای سبز غیرمستقیم در اقلیم سرد با کاهش 29/7 درصد در مصرف انرژی مربوط بود. در اقلیم نیمه‌خشک، تنها نمای سبز مستقیم عملکرد مثبتی با کاهش 69/1 درصد مصرف انرژی نشان داد، در حالی که در اقلیم معتدل و مرطوب، هر دو نوع نمای سبز اثر معکوس داشتند و موجب افزایش 43/2 ـ 28/2 درصد مصرف انرژی و 26/11 ـ 21/12 درصد انتشار کربن شدند. آزمون‌های آماری در تمام اقلیم‌ها تفاوت معنا‌داری (P<0.05) با اندازۀ اثر بزرگ (η²=0.49-0.81) بین انواع نماها نشان داد. همچنین، آزمون آنووا دوطرفه تأیید کرد که اثر متقابل اقلیم و نوع نما بر مصرف انرژی (P=0.0032) و انتشار کربن (P=0.0028) معنا‌دار است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند برای توسعۀ راهبردهای اقلیم‌محور نماهای سبز ساختمان‌ها مورد استفاده قرار گیرد و گامی مؤثر در راستای توسعۀ پایدار و مقابله با تغییرات اقلیمی باشد.