شناسایی و تحلیل ساختاری پیشران‏ های مؤثر بر آیندۀ فناوری انرژی‏ های تجدید‏پذیر در ایران (مورد مطالعه: انرژی خورشیدی)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

2 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

doi
10.22059/ses.2025.388342.1112
چکیده

تحولات جهانی در حوزۀ انرژی و نگرانی‏های مرتبط با تغییرات اقلیمی، توجه به انرژی‏های تجدیدپذیر به‏ویژه انرژی خورشیدی را در کشورهای درحال‏توسعه مانند ایران افزایش داده است. ایران با داشتن پتانسیل بالای تابش خورشید، از جمله کشورهایی است که می‏تواند از این منبع پاک و بی‏پایان به ‏طور گسترده استفاده کند. هدف پژوهش حاضر، تعیین و بررسی پیشران‏های آیندۀ‏ فناوری‏ انرژی خورشیدی در ایران با رویکرد تحلیل ساختاری است. روش‏شناسی پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی، از منظر بنیان پارادایمی، دارای رویکرد پراگماتیستی و از نظر نحوۀ گردآوری داده‏ها توصیفی ـ پیمایشی است. جامعۀ‏ آماری پژوهش حاضر، اساتید، مدیران و خبرگان صنعت انرژی‏های تجدیدپذیر هستند. در این پژوهش، ابتدا با بررسی ادبیات پژوهش و مطالعات اسنادی، مجموعه‏ای از پیشران‏های اولیه شناسایی شدند. سپس، با استفاده از مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان حوزۀ انرژی‏های تجدیدپذیر و فناوری خورشیدی و نیز تکمیل پرسشنامه‏های عدم قطعیت، پیشران‏های اصلی غربال و تعیین شدند. سرانجام، نتایج حاصل از تحلیل ساختاری با بهره‏گیری از نرم‏افزار میک‏مک منجر به احصای پنج پیشران کلیدی شامل منابع انسانی متخصص، سیاست‏ها و حمایت‏های دولتی، همکاری‏های بین‏المللی در فناوری انرژی خورشیدی، تکنولوژی‏های نوظهور و پیشرفتۀ جهانی و نیز زیرساخت انتقال و توزیع شد که نقشی محوری در پیشبرد فناوری انرژی خورشیدی در ایران دارند. این پژوهش، از طریق طراحی فرایندهای دقیقِ شناسایی، غربال‏گری و تحلیل روابط بین پیشران‏ها، می‏تواند به سیاست‏گذاران و تصمیم‏گیرندگان کمک کند تا با درک عمیق‏تری از پیشران‏ها و عدم قطعیت‏های پیش‏ رو، استراتژی‏های مؤثرتری را برای توسعۀ انرژی‏ خورشیدی در ایران اتخاذ کنند.