آینده‌پژوهی انرژی زیست‌دیزل در ایران با رویکرد سناریونویسی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت صنعتی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران

3 استادیار، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.22059/ses.2025.389095.1117
چکیده

هدف مطالعۀ حاضر، طراحی سناریوهای انرژی زیست‌دیزل در ایران با به‌کارگیری رویکرد ماتریس تأثیرات متقاطع است. در پژوهش حاضر برای طراحی سناریوهای احتمالی، ابتدا با مرور ادبیات و مصاحبه با خبرگان 25 عامل مؤثر بر انرژی زیست‌دیزل استخراج شد. سپس، تأثیر متغیرهای مؤثر بر آیندۀ انرژی زیست‌دیزل به ‌صورت مستقیم و غیر مستقیم با استفاده از پرسشنامه و تحلیل به وسیلۀ نرم‌افزار میک مک، محاسبه شد. از میان عوامل گفته‌شده درنهایت‌، با توجه به دو عامل کلیدی مهم‌تر تحت عنوان «تحریم‌های اقتصادی» و «بازارهای دولتی و آزاد»، به تدوین سناریوهای احتمالی مربوط به آیندۀ‌ انرژی زیست‌دیزل در ایران پرداخته شد. در این پژوهش، دو عدم قطعیت تحریم‌های اقتصادی و بازارهای دولتی و آزاد، به عنوان عدم قطعیت‌های بحرانی انرژی زیست‌دیزل در ایران، انتخاب شدند، تا از تلاقی وضعیت‌های حدی این دو عدم قطعیت، چهار سناریو باورپذیر: 1- فراپردیس؛ 2- بندرگاه متروک؛ 3- جزیرۀ گنج خاموش و 4- کویر سرد از آیندۀ انرژی زیست‌دیزلِ ایران، به دست آید. آشنایی با وضعیت هر یک از این سناریوها و پیشنهادهای ارائه‌شده مختص هر سناریو، تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران مربوط به آن را در اتخاذ تصمیمات بهتر در این حوزه یاری خواهد داد، تا در مواجهه با فرصت‌ها و تهدیدهای آینده، به جای تأثیرپذیری و منفعل بودن، کنشگر و تأثیرگذار ظاهر شوند.