توسعه مدلهای ورشکستگی غیرقطعی جهت برداشت عادلانه آب زیرزمینی دشت دامغان

نویسندگان

1 دانشآموخته کارشناسی ارشد مهندسی مدیریت و منابع آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، ایران

2 عضو هیات علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران.

doi
چکیده

در دهه­‌های گذشته رشد روزافزون جمعیت، سپس افزایش تقاضای آب موجب برداشت بیش از حد آب به ویژه از منابع آب زیرزمینی شده است. کمبود آب به همراه عدم مدیریت مناسب آن باعث ایجاد مشکلات و اختلافات بین ذینفعان می­‌شود که در اکثر این تنش‌­ها، اغلب موارد مقدار نیاز و تقاضای آب ذینفعان یک حوضه آبریز از میزان آب در دسترس بیشتر است. لذا مدیریت آب زیرزمینی و برداشت­‌ها باید طوری باشد که علاوه بر رفع نیاز مصرف کنندگان به صورت عادلانه، پایداری آبخوان نیز مورد توجه قرار گیرد. به همین منظور از نظریه ورشکستگی که یکی از رویکردهای تئوری بازی همکارانه است، جهت تخصیص آب بین ذینفعان استفاده شده است. روش­های ورشکستگی شامل ورشکستگی نسبی (P)، ورشکستگی مقید به سود یکسان (CEA)، ورشکستگی مقید به ضرر یکسان (CEL)، تالمود (TAL)، پینایل (PIN) و ورشکستگی نسبی تعدیل شده (AP) است. منطقه مورد مطالعه دشت دامغان در استان سمنان است. نیاز آبی سالانه این منطقه حدود 110 میلیون متر مکعب و برداشت سالانه آب از سفره آب زیرزمینی حدود 87 میلیون متر مکعب است. در این مطالعه 10 ذینفع از بخش­های کشاورزی، صنعتی و شرب درنظر گرفته شده است. نتایج بدست آمده توسط شاخص‌­های ارزیابی اکثریت آرا، پایداری در رفتار و تراز آب زیرزمینی با درنظر گرفتن عدم قطعیت و ادغام شاخص­‌های قبل به عنوان نوآوری مقاله، بررسی شده است. طبق نتایج بدست آمده روش CEL با پایداری در رفتار (سطح رضایت) یکسان در بین ذینفعان، تراز آب زیرزمینی بالا و بالاترین شاخص β بهترین روش انتخاب می­‌شود. در نهایت استفاده از این روش به تعدیل منصفانه پروانه‌­های برداشت آب زیرزمینی دشت دامغان کمک می‌­کند.