فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفاهیم عدالت و انصاف در قوانین، مقررات و چارچوب­‌های تصمیم‌­گیری به عنوان اصل راهنما در راهبردهای تخصیص منابع آب مطرح می­‌شود. از طرفی گنجاندن این مفاهیم در برنامه‌­ریزی و مدیریت منابع آب با موانعی ازجمله درک مفهومی ناقص، فقدان معیارهای کمّی و کیفی، ارتباط نامشخص بین عدالت و انصاف با چارچوب‌های برنامه‌ریزی و راهبردهای مدیریت منابع آب و عدم وجود نمونه‌های عینی مواجه است. در این مطالعه، به صورت مطالعه اسنادی کیفی، معانی عدالت و به طور متمرکزتر انصاف به عنوان یکی از اصول عدالت و کاربرد آن­ها در مدیریت منابع آب زیرزمینی بررسی شده است. برای این منظور روش­های عملیاتی نمودن انصاف در برنامه‌­ریزی و مدیریت منابع آب زیرزمینی و نحوه ادغام انصاف در فرآیندهای برنامه‌ریزی این منابع معرفی شده است. نتایج نشان می­‌دهد تعریف جهان­‌شمولی برای عدالت و انصاف وجود ندارد و بسته به محتوا، نوع منبع آبی، قوانین و چارچوب‌­های تعریف­ شده در هر کشور و حوضه آبی، تعریف و رویکردهای عدالت و انصاف آبی متفاوت است. با این حال استفاده از معیارهای مرتبط با اصل انصاف، روش­های شبیه­‌سازی‌ـ ‌بهینه­‌سازی و طراحی مدل سیستمی، ممکن است برای عملیاتی­‌سازی، اندازه­‌گیری، محک‌­زنی سیاست و اقدامات آبی در تمام سطوح تصمیم­‌گیری (کشوری، استانی و محلی) برای اطمینان از مدیریت منصفانه منابع آب، مفید واقع شود. با توجه به بررسی ابعاد انصاف، برنامه‌های مشارکتی فرصتی برای ورود گروداران در مراحل مدل‌سازی و برنامه‌ریزی منابع آب زیرزمینی فراهم می‌کنند. با این حال، درنظر گرفتن تسهیل­‌های ماهرانه برای ایجاد تعامل معنادار و منصفانه بین دانشمندان و جوامع ضروری است. در این مطالعه به جای ارائه راه­‌حل تجویزی برای دستیابی به عدالت و انصاف در مدیریت منابع آب زیرزمینی، بر نیاز به رویکردهای زمینه‌ای که شامل گام‌های عمل‌گرایانه به سمت اقدامات و نتایج عادلانه‌تر است، تأکید شده است.