فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بهره‌­برداری دایمی از منابع آب زیرزمینی مستلزم اتخاذ سیاست­‌های مناسب برای حفاظت کمی و کیفی از این منبع ارزشمند است. با توجه به اتکای بخشی از برنامه‌های توسعه استان مازندران به منابع آب زیرزمینی، در این تحقیق، روند تغییرات و پایداری عمق آب زیرزمینی (GWD) در شش محدوده مطالعاتی این استان در دوره 30 ساله 1991 تا 2020 در قالب دهه‌های اول (1991 تا 2000)، دوم (2001 تا 2010) و سوم (2011 تا 2020) بررسی شد. برای تحلیل روند از آزمون­ من-کندال و تخمین‌گر شیب سن استفاده شد. پایداری منابع آب زیرزمینی با استفاده از چهار شاخص سرانه منابع آب زیرزمینی تجدیدپذیر (GWRRp)، برداشت کل منابع آب زیرزمینی به تغذیه آن (TAGR)، برداشت کل منابع آب زیرزمینی به میزان قابل بهره‌برداری از آن (TAGE) و شاخص بهره‌برداری از آب (WEI) انجام شد. مقادیر آماره من- کندال از 2/50- تا 3/76 متغیر بود که حاکی از روند افزایشی GWD در طی 30 سال گذشته در همه محدوده­ها به‌جز بابل- آمل (دهه­‌های دوم و سوم) و نور- نوشهر (دهه سوم) بود. در طی دهه­‌های اول و دوم، مقدار GWD در مازندران به‌ترتیب 0/21 و 0/12 متر در سال افزایش یافت. براساس شاخص‌­های GWRRP، TAGR و TAGE، محدوده غرب استان وضعیت نسبتاً پایدارتری نسبت به محدوده‌های شرقی و مرکزی استان داشت. براساس شاخص WEI، محدوده‌­های رامسر- چالوس و نور- نوشهر (10>WEI)، محدوده‌­های بهشهر- بندرگز، بابل- آمل و ساری- نکا (20>WEI>10) و محدوده قایمشهر- جویبار (20<WEI)، به‌ترتیب در وضعیت رضایت‌بخش، نگران‌کننده و بحرانی قرار داشتند. براساس نتایج، در بخش وسیعی از استان مازندران وضعیت منابع آب زیرزمینی ناپایدار است و جلوگیری از توسعه این ناپایداری، مستلزم اتخاذ مدیریت­‎‎‌های مناسب است.