بازخوانی حجیت احادیث طبی از دیدگاه شیخ صدوق

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران،

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

4 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
چکیده

در سال‌های اخیر، بحث «طب اسلامی» با جدیت بیشتری مطرح‌شده و موافقان و مخالفانی را به خود جلب کرده است. برخی معتقدند با تکیه‌بر قرآن و روایات می‌توان بیماری‌ها را درمان کرد، حتی تا حد کنار گذاشتن علم پزشکی. این پژوهش در پی بررسی دیدگاه شیخ صدوق درباره احادیث طبی و اعتبارسنجی آن‌هاست. هدف اصلی تحقیق، تبیین دیدگاه ایشان مبنی بر عدم حجیت عملی این احادیث برای درمان بیماری‌هاست. پژوهش حاضر ضرورت بررسی تخصصی احادیث طبی توسط اهل حدیث و پزشکان را مورد تأکید قرار می‌دهد. این مطالعه معیارهای اعتبارسنجی احادیث طبی شامل قطعیت صدور، عمومیت مخاطب و عدم وجود قیود را مشخص می‌کند و راهکارهایی برای مواجهه علمی با احادیث طبی ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل نگرش شیخ صدوق در کتاب «الاعتقادات» نسبت به روایات پزشکی می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، شیخ صدوق، این احادیث را دسته‌بندی کرده و به این اطمینان رسیده که این روایات حجیت عملی ندارند و نمی‌توان صرفاً بر اساس آن‌ها به درمان پرداخت و همچنین با توجه به نیاز به تبیین معیارهای اعتبار سنجی احادیث طبی و حساسیت حوزه سلامت، باید همانند احادیث فقهی، متخصصان فن همچون اهل حدیث و پزشکان در بررسی و نقد احادیث طبی مشارکت کنند و ازنظر سندی و متنی با دقت ارزیابی شوند. تنها احادیثی قابل استناد هستند که از جهت صدور قطعی باشند، مخاطبِ معصوم در آن‌ها عموم مردم باشد و هیچ قید و شرطی نداشته باشند.