مروری بر سیر بازاندیشی در تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
چکیده

مدیریت آب‌ زیرزمینی وابسته به تخصیص، و تخصیص صحیح وابسته به فهم تجدیدپذیری است. در واقع، تعیین کمیّت ‌تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی، شالوده اصلی تخصیص است. اما علی‌رغم این اهمیت؛ این مفهوم با ابهام روبرو است. در این مقاله، ابتدا تعاریف تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی بر اساس شار طبیعی تغذیه، تخمین حجم انبارش آبخوان و یا دوره جایگزینی آب‌ زیرزمینی مرور گشته است. سپس مفاهیم اخیر در تعریف تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی مبتنی بر اصل «گیرش» (دخالت بشر در بر هم زدن تعادل آب‌ زیرزمینی) نیز مرور و تحلیل قرار گرفته است. اصل «گیرش» اشاره به اثر پمپاژ بر شارش‌-انبارش آبخوان و تجدیدپذیری آن دارد. رویکردهای اخیر، تعاریف «شارش-مبنا» و «انبارش-مبنا» را با یکدیگر ترکیب نموده و همچنین تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی را به پویایی کاربری‌های آب مرتبط نموده‌اند. در مجموع نتایج نشان داد که تجدیدپذیری آب‌ زیرزمینی مفهومی پیچیده بوده، که همچنان در حال توسعه و بهبود است. در انتها به دلیل ارتباط تنگاتنگ مدیریت آب‌ زیرزمینی و مدیریت خشکسالی (به ویژه با توجه به ضرورت تاب‌آوری)، یک گام جدید بر گام‌های حاصل از مرور افزوده شد؛ زیرا ضروری است برای افزایش تاب‌آوری توسعه، ریسک ابرخشکسالی مورد توجه قرار گیرد. چارچوب ارائه شده جدید می‌تواند درک بهتری از ارتباط سه-جانبه «گیرش-تجدیدپذیری- تاب‌آوری» به نمایش بگذارد؛ که توجه به آن برای مدیریت آب‌ زیرزمینی ضروری است