فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعیین سهم هر یک از فرایندهای مؤثر در تشکیل جریان رودخانه، نقش مهمی در تدقیق شبیه‌­سازی این فرایندها در مدل­‌سازی هیدرولوژیکی حوضه­ آبریز دارد. اگرچه بیلان آب دید کلی از تغییرات حجمی مؤلفه‌­های تشکیل‌دهنده­ آن به‌دست می‌­دهد، منشأیابی شارهای خروجی از حوضه و تغییرات زمانی آنها نیازمند بکارگیری رویکردهای مبتنی بر ردیابی آب است. در این پژوهش با استفاده از توسعه­ یک مدل فیزیکی و یکپارچه­ هیدرولوژیکی سه بُعدی با قابلیت ردیابی آب (ParFlow-CLM-EcoSLIM)، میزان سهم هر یک از مؤلفه­‌های تشکیل دهنده­ جریان مانند آب حاصل از باران، آب حاصل از برف و آب زیرزمینی در تشکیل جریان رودخانه و تبخیر-تعرق بررسی شده است. همچنین، توزیع زمان پیمایش جریان‌های خروجی شبیه­‌سازی و مطالعه شده است. به منظور تبیین مدل­‌های توسعه داده شده، حوضه آبریز گدارچای واقع در جنوب غرب دریاچه ارومیه به عنوان منطقه­ مطالعه انتخاب شد. نتایج نشان داد که ذوب برف، منشأ اصلی دبی رودخانه و تبخیر-تعرق در منطقه است، به طوری که سهم برف، باران و آب زیرزمینی در تولید جریان رودخانه در طول سال آبی به طور متوسط به ترتیب برابر با 56، 5 و 39 درصد است. همچنین، در حدود 55 درصد از برف ورودی در طول سال آبی پس از فرایند ذوب و نفوذ در خاک  ذخیره می‌شود و در سال‌های بعد از سیستم خارج می‌شود؛ در حالیکه تنها 22 درصد از باران جدید در سیستم ذخیره می‌شود و 78 درصد از آن در همان سال آبی از سیستم خارج می‌شود.