فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌­های اخیر، با توجه به پدیده‌­های خشک­سالی، افزایش جمعیت و کاهش ذخایر آب‌­های زیرزمینی، سنجش فقر آبی ضروری است. هدف اصلی در این مطالعه ارزیابی کمی و کیفی فقر منابع آب زیرزمینی بر اساس دو روش نوآورانه ریاضی-تحلیلی مؤثر و داده‌­محور با درنظر گرفتن فاکتورهای شش­‌گانه ظرفیت، محیط‌زیست، زیرساخت­‌ها و دسترسی­‌‎ها، منابع آب، مدیریت و اقلیم (57 متغیر) (1398-1390) در استان آذربایجان‌غربی، است. ارزش شاخص فقر آبی جامع در دو مدل ریاضی-تحلیلی مؤثر و داده‌­محور به ترتیب 53/03 و 53/67 به دست آمد. نتایج نشان می‌­دهد که در مدل‌­های مذکور فاکتورهای منابع آب، مدیریت و اقلیم باعث ایجاد ناپایداری نسبی در سامانه‌­های منابع آب زیرزمینی، ­می­‌شود. بر اساس نتایج، شاخص فقر آبی جامع از سال 1390 تا سال 1396 روند صعودی داشته است، در حالیکه بعد از اجرای طرح‌­ها و پروژه‌­های مرتبط با مدیریت منابع آب زیرزمینی مقدار این شاخص نسبتاً به وضعیت ثابت رسیده است. سال­‌های 1390، 1392 و 1396 به ترتیب نقطه عطف تغییر حالت شاخص فقر آبی جامع از حالت خیلی کم به کم، کم به متوسط و متوسط به زیاد، است. لحاظ نمودن فاکتور اقلیم به همراه پدیده‌­های کلیماتولوژی حدی در سنجش فقر آبی جامع به عنوان یکی از نوآوری­‌های منحصربفرد تحقیق حاضر می‌تواند در نحوه تصمیم‌­گیری­‌ها و تدوین برنامه‌­های مدیریتی در صنعت آب، نقشی کلیدی ایفا کند. همچنین، توسعه مدل داده‌‍­محور جهت سنجش شاخص فقر آبی با توجه به کاهش تعدد متغیرهای لحاظ شده، می­‌تواند در جلوگیری از اتلاف زمان، هزینه و منابع در انجام مطالعات پروژه‌­های مرتبط با صنعت آب، بسیار مؤثر واقع شود. نهایتاً، بررسی تأثیر دو زیرپروژه مرتبط با طرح احیاء و تعادل­‌بخشی آب­های زیرزمینی، شامل: 1- طرح تجهیز چاه­‌ها به ابزار اندازه­‌گیری هوشمند و 2- پروژه فرهنگ‌­سازی و اطلاع‌­رسانی، بر میزان شاخص فقر آبی نشان داد که پروژه‌­های مذکور در مواردی نیاز به اصلاحات مدیریتی دارند که بایستی مورد توجه مدیران و سیاست‌گذاران قرار گیرند.