استانداردسازی ثبت اسامی کوی و برزن شهر تهران، به‌منظور سازمان‏دهی اطلاعات مکانی

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

doi
10.22034/aimj.2025.532980.1645
چکیده

هدف پژوهش، استانداردسازی ثبت اسامی کوی و برزن شهر تهران، به‏منظور سازمان‏دهی اطلاعات مکانی است. روش پژوهش در این مطالعه، به‌منظور شناسایی و تحلیل ناهمگونی‌ها و تشتت‌های ثبت اسامی کوی و برزن شهر تهران، به‌شیوة کیفی طراحی شده است. این روش شامل گردآوری داده‌ها به‌صورت میدانی و استفاده از ابزارهای دیداری و نیز ثبت نگارشی است. جامعۀ آماری عبارت است از: 7 منطقه شهر تهران. نمونه‌گیری بر اساس جدول مورگان و کرجسی و کمیت داده‌های گردآوری‌شده 384 مورد بوده است که این تعداد به‌طور شایان توجهی، نمایانگر وضعیت ثبت اسامی در تهران است. گردآوری داده‌ها به‌روش خوشه‌ای چند مرحله‌ای انجام شده است. در این روش، از چند منطقۀ مختلف شهر تهران و از هر منطقه، چند محله انتخاب و سپس داده‌ها گردآوری شده است. این رویکرد امکان تهیة نمونه‌ای متنوع و منطبق بر جامعة آماری از وضعیت ثبت اسامی در مناطق مختلف تهران را در پی داشته است. پس از خوشه‌بندی داده‌ها، اطلاعات به‌صورت غیرتصادفی و هدفمند برای مطالعه استخراج شده است. داده‌های گردآوری‌شده از منطقۀ 6 حدود 50 درصد و 50 درصد باقی‌مانده، مربوط به مناطق 1، 2، 3، 7، 11 و 12 بوده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که تابلوهای کوی و برزن شهرها به خط فارسی نوشته می‌شود و شکل لاتین آن‌ها نیز روی تابلو درج می‌شود. قدمت این کار به 150 سال قبل بازمی‌گردد. از آن زمان تاکنون، ناهمگونی در نحوۀ ثبت معادل‌های لاتین این اسامی وجود داشته است. این ناهمگونی‌ها، به‌دلایلی نظیر عدم سیاست واحد در ثبت اسانی به خط لاتین و نداشتن سیاست نظری مشخص و نامشخص بودن علائم لاتین برای حروف فارسی است. تشتت ثبت اسامی به‌گونه‌ای است که ثبت لاتین آن‌ها از منطقه‌ای به منطقۀ دیگر و از کوچه‌ای به کوچۀ دیگر تفاوت می‌کند و حتی گاهی معادل لاتین یک اسم واحد در یک تابلو واحد، به دو شکل در دوسوی آن نوشته شده است. تابلوهایی نیز وجود دارد که در یک روی تابلو و در معادل لاتین آن تناقض مشاهده می‌شود. در این طرح انواع تشتت در شیوۀ ثبت اسامی لاتین کوی و برزن شهر تهران از 8 منطقه و چندین محله در هر منطقه و از میان 384 مثال و داده و مطابق جدول مورگان و کریسی استخراج و سپس راه‏کارهایی برای یک‌دست کردن آن‌ها ارائه شده است. بدیهی است نتایج این طرح به شهر تهران محدود نمی‌شود و به کار همگون کردن تابلوهای کوی و برزن دیگر شهرهای ایران نیز می‌آید.