تحلیل نیروهای پیشران تغییرات کاربری اراضی در کلان شهرها (مطالعۀ موردی: کلان شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس
4 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jhgr.2018.239632.1007523چکیده
تغییر کاربری زمین یکی از مهمترین چالشهای برنامهریزی کاربریزمین بوده و تأثیر مستقیمی بر بسیاری از مسائل در جوامع کلانشهری دارد. در اثر تغییرات کاربری زمین در شهرها الگوهای کاربری زمین گوناگونی شکل میگیرد که این الگوها نیروهای پیشران گوناگونی در مناطق مختلف دارد.با شناسایی و سنجش سطح تأثیرگذاری و تأثیرپذیری این نیروها میتوان با برنامهریزی صحیح در زمینة تغییرات کاربری زمین بر مبنای توسعة پایدار کاربری زمین از مسائل شهری که منتج از بیبرنامهبودن در این زمینه است جلوگیری کرد.هدف از مقالة حاضر شناسایی و تحلیل اثرگذاری و اثرپذیری نیروهای پیشران تغییرات کاربریزمینشهری بر یکدیگر و تحلیل مکانیزم روابط این نیروها در کلانشهر تهران است. روش تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی است و روش جمعآوری دادهها اسنادی و پیمایشی از طریق پرسشنامة نخبگی است. جامعة آماری این پژوهش کارشناسان مسائل شهری شامل استادان دانشگاه و کارشناسان امور شهرسازی و شهرداری در شهر تهراناند. بهمنظور تحلیل دادهها از روش تحلیل ساختاری با بهرهگیری از نرمافزار میکمک استفاده شدهاست. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که از لحاظ تأثیرگذاری بهترتیب عوامل نهادی، سیاستها، و قوانین و امکانات زیرساختی مهمترین نیروهای پیشران تغییرات کاربریزمین در کلانشهر تهراناند. از میان 49 عامل که در تحلیل وارد شده، بهترتیب، این عوامل شامل اهداف مدیریت شهری، طرحجامع، دسترسی به شبکة معابر، رشد جمعیت، قیمت زمین، وضعیت توسعة اقتصادی، حقوق کاربریاراضی و قوانین اجاره دارای بیشترین تأثیر بر دیگر عوامل تأثیرگذار در تغییرات کاربری زمین شهریاند که بهعنوان عوامل پیشران و کلیدی در تغییرات کاربری زمین شهری تهران شناخته میشوند.
