مقایسه‌‌‌‌‌‌ی بازده سامانه توأم فراصوت- کلونجر و سامانه کلونجر در استخراج اسانس انیسون

نویسندگان

1 گروه فنی کشاورزی - پردیس ابوریحان - دانشگاه تهران - تهران - ایران

2 مرکز تحقیقات گیاهان دارویی- دانشکده داروسازی – دانشگاه علوم پزشکی تهران - تهران - ایران

3 گروه فنی کشاورزی - پردیس ابوریحان - دانشگاه تهران - تهران - ایران

4 گروه بیوسیستم فنی کشاورزی - پردیس ابوریحان - دانشگاه تهران - تهران - ایران

doi
10.22034/fr.2025.67500.1967
چکیده

در این تحقیق استخراج اسانس از بذر گیاه انیسون به روش تقطیر با آب همزمان با اعمال امواج فراصوت (فراصوت-کلونجر) و روش مرسوم تقطیر با آب به تنهایی (کلونجر) صورت پذیرفت. نتایج بدست آمده از نظر بازده استخراج، انرژی مصرفی و خواص فیزیکی و شیمیایی مورد مقایسه قرار گرفت. برای این منظور آزمایش‌ها در سه سطح توان فراصوت (200، 350 و 500 وات)، سه سطح زمان اعمال فراصوت (20، 40 و 60 دقیقه) و روش موج دهی فراصوت (پیوسته، 2 ثانیه خاموش- 2 ثانیه روشن و 4 ثانیه خاموش-2 ثانیه روشن) در فرکانس ثابت 20 کیلو هرتز انجام شد. روش استخراج اسانس با استفاده از کلونجر در مدت زمان 180 دقیقه و دمای جوش نیز به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که طبق شرایط بهینه، نقطه‌ی بهینه در زمان 20 دقیقه، توان 200 وات و موج‌دهی 4 ثانیه خاموش- 2 ثانیه روشن ،با حداقل مصرف انرژی و کاهش 1/4 دقیقه‌ای زمان، فرآیند استخراج اسانس انیسون تکمیل شد. استفاده از سامانه‌ی فراصوت- کلونجر به میزان قابل توجهی زمان استخراج اسانس را کاهش داده و همچنین در کاهش مصرف انرژی نقش مهمی را دارد. در ترکیبات اسانس استخراج شده در شرایط مختلف توسط کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی، تفاوت‌هایی در نوع و میزان ترکیبات مشاهده شد، به طوری که بیشترین درصد آنتول از مهمترین ترکیب موجود در اسانس انیسون ، در نمونه‌های تحت تیمار فراصوت- کلونجر بوده و همچنین این روش در استخراج ترکیبات استراگول، گاما هیماچالین ( ترکیب طبیعی از خانواده سزکویی ترپن)و زینجیبرن (سزکویی ترپن اصلی موجود در اسانس زنجبیل) نسبت به روش کلونجر برتری داشت.