توسعه یک شاخص کمبود آب شهری (مطالعه موردی: شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
در این مطالعه، شاخص درک کمبود آب شهری (UWSPI) به منظور پایش شدت کمبود آب در مناطق شهری که در آبهای سطحی منبع غالب تأمین نیاز آب خانگی است، توسعه داده شده است. شاخص UWSPI که میتوان شکل اصلاح شده شاخص فالکنمارک درنظر گرفت، برای نشان دادن تفاوت بین خشکسالی هیدرولوژیکی و خشکسالی که جامعه به دلیل کمبود سرانه آب شرب در طول زمان درک میکند، ارائه شده است. برای اعمال شاخص توسعه یافته، شهر تهران که منبع مهم تأمین نیاز خانوارهای خود را از منابع آب سطحی حوضههای آبریز اطراف (حدود 72 درصد) تأمین میکند، به عنوان مطالعه موردی درنظر گرفته شد. سریهای زمانی دادههای ماهانه جریان آبهای سطحی ورودی به پنج مخزن اطراف شهر تهران در بازه زمانی ۲۱ ساله (۱۳77-۱۳9۷) و مقدار جمعیت سالانه شهر تهران بهعنوان دادههای اولیه انتخاب شدند. نتایج نشان داد که مقادیر سالانه شاخص UWSPI در سه دوره زمانی 2007-1998، 2009-2007 و 2018-2009 به ترتیب دارای مقادیر منفی، نزدیک به صفر و مثبت است. در دوره اول (UWSPI>0)، خشکسالی هیدرولوژیکی حاکم است و درک شهروندان شهر تهران از کمبود آب کم است. اما در دوره سوم که UWSPI<0 است، درک جامعه از کمبود آب بسیار بیشتر از خشکسالی هیدرولوژیکی است. این بدان معناست که خشکسالی هیدرولوژیکی پایداری تأمین آب مورد نیاز شهر را تهدید میکند. بنابراین برای مدیریت خشکسالی نیاز به راهکارهای سختگیرانه است. همچنین، نتایج نشان داد که علیرغم عدم تغییر در حجم ورودی به سدها، رشد سریع جمعیت تهران عامل اصلی درک کمبود آب در دوره اخیر بوده است.