مقایسه استراتژی شبکه سلامت تلویزیون و سازمان بهداشت جهانی در افزایش سواد سلامت

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، گروه علوم ارتباطات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم ارتباطات، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/aimj.2024.227962
چکیده

این پژوهش به‌صورت میان رشته‌ای با روش آمیخته، در دو بخش کمی و کیفی (تحلیل مضمون) انجام پذیرفته است. هدف پژوهش، دستیابی به مضامین سواد سلامت در برنامه‌های تلویزیون و نقاط اشتراک و افتراق بین عملکرد سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و تعریف کارشناسان سازمان بهداشت جهانی از مفهوم سواد سلامت بوده است. جامعۀ آماری پژوهش، برنامه‌های سلامت تلویزیون بود. داده‌های حاصل از مشاهده با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و به‌شیوۀ استدلال استقرایی جمع‌آوری شدند. در بخش کمّی، بهره‌مندی از آزمون فریدمن و تی وابسته، به شناسایی اولویت بُعد جسمانی سلامت، در پاسخ به فرضیۀ پژوهش منجر شد. در بخش کیفی (تحلیل مضمون)، به‌روش آترید استرلینگ، داده‌ها کدگذاری شدند و از مضامین پایه و سازمان‌دهنده، به مضامین کلی و شبکه روابط مضامین دست یافتیم. علاوه‌برآن، نتایج حاصل از تطبیق برنامه‌ها با تعاریف کارشناسان جهانی، به نقاط مشترک و کاستی‌های برنامه‌ها منجر شد. از نقاط مشترک می‌توان به مراقبت‌های پزشکی براساس توصیه‌های پزشکان و پرستاران برای بهبود و درمان و استفاده از اطلاعات و مفاهیم بهداشتی، برای کاهش خطرها و پیشگیری از بیماری‌ها و ارائه مفاهیم اشاره کرد. غالب برنامه‌های پیشگیری از بیماری‌ها، به بخش بیماری‌های سرایت‌نشدنی اختصاص داده شدند. از کاستی‌های برنامه‌ها، می‌توان بی‌توجهی به تقویت شهروندی فعال و شناخت حقوق افراد به‌عنوان بیمار و بی‌توجهی در آگاه‌سازی و جهت‌یابی به‌عنوان مصرف‌کنندۀ محصولات بهداشتی و دستیابی به ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی برای بهبود سلامت را در برنامه‌های سیمای ملی نام برد. توجه به شاخص‌های سلامت در برنامه‌ها و مقایسه با نظریه‌های کارشناسان سازمان بهداشت جهانی، برای رفع کاستی‌ها، از نوآوری‌های پژوهش حاضر بوده است.