تحلیل تغییرات بلندمدت الگوی بارش در استان خوزستان: درس آموختههای سیل فروردین 1398
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی عمران-گرایش مدیریت منابع آب، گروه آب و محیطزیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف.
2 استادیار، گروه آب و محیطزیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف.
doi
چکیده
در این مطالعه، با گردآوری، تکمیل و صحتسنجی دادههای مربوط به ایستگاههای بارش در حوضههای درجه سوم کرخه، دز، کارون و کارون پاییندست، نحوه تغییرات بلندمدت الگوی بارش و پیامدهای آن برای رخدادهای سیل در آینده تحلیل شدند. همچنین، ضمن بررسی مقدار و دوره بارگشت بارش سال آبی 1398-1397 در مقایسه با سالهای گذشته، چگونگی پیشبینی بارش توسط برخی نهادهای رسمی کشور به همراه کیفیت گزارشهای آنها در مورد پیشبینی سیلهای فروردین 1398 بحث شده است. طبق نتایج، منطقه مورد مطالعه از وضعیت مناسبی از لحاظ تعداد و تراکم ایستگاههای قابل اعتماد هواشناسی برخوردار است. این مهم در خصوص ایستگاههای سینوپتیک در مناطق کوهستانی صدق نمیکند، به طوری که تنها 4 درصد ایستگاهها در بیشتر از 10 درصد طول دوره آماری 30 ساله داده ثبت شده دارند. نتایج این مطالعه نشان داد که روند اقلیمی منطقه به طور متوسط در جهت کاهش بارش بوده است. همچنین، نتایج حاصل از بررسی تغییرات الگوی بارش، نشان دهنده تداوم رطوبت بالای خاک به دلیل افزایش بارشهای حداقلی طی سالهای اخیر بوده است که میتواند منجر به افزایش احتمال وقوع سیلاب شود. نتایج تحلیل بارشهای فروردین سال 1398 نشان داد که در کل منطقه مطالعه، میزان بارش نسبت به میانگین 10 سال اخیر بین 24 تا 108 درصد افزایش داشته و دوره بازگشت مجموع بارش سال آبی 98-97 در ایستگاه اهواز 297 سال بوده که بیسابقه است. علاوه بر این، بررسی پیشبینیهای سازمان هواشناسی کشور و مؤسسه تحقیقات آب در خصوص سیل فروردین 1398 خوزستان حاکی از خطای قابل ملاحظه آنها است.