بررسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شاخص‌های استنادی تولیدات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‏شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‏شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‏شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/aimj.2025.461278.1594
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی ارتباط بین ویژگی‌های ذاتی مقاله‌ها با شاخص‌های استنادی مقاله‌ها (استنادهای مقاله‌ها، مقادیر تأثیر استنادی وزنی بر اساس رشته و صدک استناد) و تعیین عوامل تأثیرگذار در استنادهای تولیدات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز است. این پژوهش از نوع کاربردی است و با رویکرد علم‌سنجی و با به‌کارگیری شاخص‌های استنادی و انتشاراتی اجرا شده است. مطابق نتایج حاصل از پژوهش، در کل تولیدات علمی دانشگاه، بین هر سه شاخص کیفی مجله‌ها (شاخص تأثیر نرمال‌شده به ازای مقاله، رتبۀ مجله بر اساس اسکوپوس و نمرۀ استناد) با شاخص‌های استنادی مورد بررسی، ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین بین هر سه شاخص مرتبط با اچ. ایندکس با شاخص‌های استنادی مورد بررسی، ارتباط معناداری مشاهده شده است. براساس نتایج حاصل از این پژوهش روی کل مقاله‌های دانشگاه، تعداد نویسندگان مشارکت‌کننده در انجام پژوهش‌ها با استنادهای دریافتی مقاله‌ها و همچنین شاخص‌های تأثیر استنادی وزنی بر اساس رشته و صدک آن‌ها، ارتباط معناداری وجود دارد. رابطۀ مستقیمی بین همکاری‌های بین‌المللی با تعداد استنادهای دریافتی مقاله‌ها به‌دست آمده است. بین شاخص برجستگی موضوع مقاله‌های کل دانشگاه با سه شاخص استنادی مورد بررسی، رابطه معناداری وجود دارد. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که ارتقای شاخص‌های استنادی تولیدات علمی دانشگاه با تمرکز بر انتخاب مجله‌های کیفی، همکاری با پژوهشگران معتبر داخلی و بین‌المللی و توجه به موضوعات پُراهمیت بین‌المللی امکان‌پذیر است. همچنین، آموزش پژوهشگران در زمینۀ شاخص‌های ارزیابی مجله‌ها و نحوۀ ثبت و پیگیری دست‌نوشته‌ها، در افزایش تأثیر علمی نقش مهمی دارد. بهره‌گیری از این راه‌کارها، می‌تواند به بهبود کیفیت پژوهش‌ها، جذب همکاری‌های علمی گسترده‌تر، ارتقای رتبۀ دانشگاه در نظام‌های بین‌المللی و جذب منابع پژوهشی بیشتر منجر شود؛ بنابراین توجه مدیریتی به این عوامل، برای توسعۀ پژوهش‌های دانشگاه ضروری است.