افزایش امنیت غذایی و کیفیت نانوایی: ژنوتیپهای گندم مقاوم به خشکی برای تولید پایدار نان در مناطق نیمهخشک
نویسندگان
1 گروه بهنژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 گروه بهنژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/fr.2025.68098.1969چکیده
افزایش امنیت غذایی و کیفیت نانوایی: ژنوتیپهای گندم مقاوم به خشکی برای تولید پایدار نان در مناطق نیمهخشکچکیده امنیت غذایی در مناطق نیمهخشک به توسعه گونههای گندم مقاوم به خشکی که پایداری عملکرد و ویژگیهای حیاتی کیفیت نانوایی را حفظ میکنند، وابسته است. این مطالعه 60 ژنوتیپ گندم CIMCOG را در شرایط آبیاری مناسب (WW) و کمآبی (WD) در ایران ارزیابی کرد و بر عملکرد زراعی، کیفیت تغذیهای و قابلیت استفاده نهایی تمرکز داشت. پارامترهای کلیدی کیفیت نانوایی - از جمله محتوای پروتئین (SP)، رسوب زلنی (ZS)، جذب آب (WA) و استحکام خمیر (RM) - در کنار عملکرد دانه (GY) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج، برهمکنشهای معنیدار ژنوتیپ × تنش (G×S) را برای SP، ZS، WA و GY نشان داد و ژنوتیپهای (57، 29، 25) را با کیفیت نانوایی برتر سازگار با خشکسالی برجسته کرد. تحت تنش WD، این ژنوتیپها SP (18%)، ZS (22%) و WA (15%) بالایی را حفظ کردند که پتانسیل نانپزی بدون مشکل را تضمین میکند. تجزیه و تحلیل تابع عضویت (MFV) ژنوتیپهایی را که تابآوری عملکرد (پایداری عملکرد گندم) و حفظ کیفیت را با هم ترکیب میکنند، اولویتبندی کرد. یافتههای ما نشان میدهد که اصلاح نژاد برای تحمل همزمان به خشکی و کیفیت نانوایی امکانپذیر است و نقشه راهی برای تقویت امنیت غذایی در مناطق کمآب ارائه میدهد. ادغام ابزارهای ژنومی در آینده میتواند استقرار انواع گندم مقاوم در برابر آب و هوا را تسریع کند.
