شناسایی فرصت‌های تولیدی همگون با وضعیت فعلی صنعت ساخت قطعات و تجهیزات کشور با تکیه ‌بر رویکرد پیچیدگی اقتصادی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانشجوی دوره دکتری، گروه مدیریت فنّاوری، دانشکده مدیریت، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

3 استادیار، گروه سیاست‌گذاری صنعتی، پژوهشکده سیاست‌گذاری، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه اقتصاد علم، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور. تهران، ایران.

doi
چکیده

باوجود اهمیت متنوع‌سازی و توسعۀ صنعتی همگون‌یافتن روشی مناسب برای تعیین همگونی و ارتباط، یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها در پیاده‌سازی این نوع استراتژی است. به همین دلیل انجام مطالعه‌های کاربردی با استفاده از روش‌های جدید تعیین همگونی برای حل مسائل واقعی دنیای سیاست‌گذاری و استراتژی ضروری به‌نظر می‌رسد. از همین رو هدف از انجام این پژوهش شناسایی محصولات همگون با تولیدات فعلی صنعت ساخت قطعات و تجهیزات کشور است. روش استفاده‌شده در این پژوهش رویکرد پیچیدگی اقتصادی است که با تکیه‌ بر داده‌های صادرات 669 کد کالایی ذیل صنعت ساخت قطعات و تجهیزات در سال‌های 2002 تا 2017، به شناسایی فرصت‌های تولیدی همگون با قابلیت‌های در اختیار صنعت ساخت قطعات و تجهیزات ایران می‌پردازد. یافته‌های این پژوهش از وجود 28 فرصت تولیدی همگون با وضعیت فعلی صنعت ساخت قطعات و تجهیزات ایران خبر می‌‌دهد که حرکت به سمت آنها موجب متنوع‌تر و پیچیده‌تر‌شدن این صنعت شده است که در صورت تولید آنها می‌توان به انباشت قابلیت‌های فنّاورانه و کسب درامد صادراتی بیشتر دست‌ پیدا کرد. براین‌اساس تولید برخی از انواع توربین، موتور، قطعه‌های وسایل نقلیه، تیوب، قطعه‌های ماشین‌آلات و لوکوموتیو بخش عمده‌ای از فرصت‌های تولیدی همگون با صنعت ساخت قطعه‌ها و تجهیزات ایران را تشکیل می‌دهند. یافته‌ها و روش استفاده‌شده در این مقاله می‌تواند به‌عنوان راهنمایی کارا به‌وسیله سیاست‌گذاران صنعتی و مدیران مورداستفاده قرار گیرد.