کشش قیمتی گاز طبیعی در بخش خانگی و صنعتی: مروری بر روش‌ها و یافته‌ها

نویسندگان

1 مرکز تخصصی نوآوری و توسعۀ فناوری مدیریت مصرف انرژی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

2 سازمان انرژی‏های تجدیدپذیر و بهره ‏وری انرژی (ساتبا)، تهران، ایران

3 گروه مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

4 گروه مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

5 گروه پژوهشی انرژی‏های تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

doi
10.22059/ses.2024.378003.1073
چکیده

در سال‏های گذشته، با توجه با افزایش جمعیت و توسعۀ اقتصادی، میزان تقاضای انرژی در ایران افزایش چشمگیری داشته است. از سوی دیگر، گاز طبیعی ارتباط حیاتی با سایر صنایع کشور، از جمله صنعت برق دارد. بنابراین، شناخت ساختار گاز طبیعی در بخش‏های مختلف و برنامه‌ریزی برای تأمین و توزیع آن از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. در کشور ایران، مصرف گاز طبیعی در ۱۷ سال اخیر همواره بیش از نفت خام بوده و سرعت نفوذ آن در سبد انرژی کشور با پشتوانۀ عظیم گاز طبیعی از رشد قابل ملاحظه‌ای برخوردار شده است. بنابراین، کنترل بخش مصرف‏ از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. تقاضا یک پدیدۀ اقتصادی است که با مدل‏های متنوع تابع تقاضا مورد بررسی قرار می‏گیرد. منطق مدل‏های تابع تقاضا مبتنی بر تغییر رفتار مصرف‏کنندگان از تغییرات قیمت و درآمد است. یکی از روش‏های مؤثر در اعمال سیاست‏های کنترل مصرف، افزایش قیمت در حامل‏های انرژی، از جمله گاز طبیعی است، اما شایان یادآوری است تقاضای برخی از محصولات به دلیل ضروری بودن آن، به تغییر قیمت‏ها کم کشش است. بنابراین، برای اعمال سیاست‏های صحیح در حوزۀ گاز طبیعی، به بررسی مطالعات صورت‌گرفته در نشریات داخلی در حوزۀ کشش قیمتی گاز طبیعی در بخش خانگی و صنعتی پرداختیم. نتایج نشان می‏دهد با توجه به روش‏های رگرسیون و سری‏های زمانی در کشور ایران، گاز طبیعی یک کالای بی‌کشش بوده است و سیاست‏مداران برای کاهش مصرف گاز طبیعی باید سیاست‏های دیگری را اعمال کنند.