مسیر مدل‌سازی آینده انرژی ایران، تحلیل سناریو با بهره‌گیری از ماتریس اثر متقابل

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

4 دانشیار، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

5 پژوهشگر، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

6 دانشیار، گروه مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، دانشکدۀ مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
10.22059/ses.2024.379118.1079
چکیده

دستیابی به امنیت پایدار در حوزۀ انرژی، نیازمند ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت و استفاده از مدل‌سازی آیندۀ انرژی است. در این راستا، این پژوهش از یک مدل توصیفی استفاده کرده که با بهره‌گیری از روش ماتریس اثر متقابل در نرم‌افزار سناریوی ویزارد تدوین شده است. هدف اصلی این تحقیق، ارائۀ مدلی جامع و سناریوهایی منطبق با واقعیت‌های حوزۀ انرژی کشور است. برای تشکیل ماتریس اثر متقابل، جنبه‌های مختلف توسعه در حوزۀ انرژی که شامل منابع انرژی، تولید، مصرف، واردات و صادرات، فناوری‌های نوین، و سیاست‌های انرژی است، به دسته‌های مختلفی تقسیم‌ شده‌اند. حالات مختلف هر یک از این جنبه‌ها با بهره‌گیری از دانش خبرگان تدوین و امتیازدهی شده‌اند تا میزان تأثیر یکدیگر را نشان دهند. سه سناریو به نام‌های محافظه‌کارانه، مطلوب و ایده‌آل در کنار شرایط فعلی اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فناوری و محیط ‌زیستی معرفی شده‌اند. هر یک از این سناریوها ویژگی‌ها، مزایا و ریسک‌های خاص خود را دارند که بر اساس آن‌ها می‌توانند به عنوان مدل‌های مرجع برای تصمیم‌گیری‌های آینده در حوزۀ انرژی مورد به‌کارگیری قرار گیرند. نتیجۀ اصلی این پژوهش، دستیابی به توسعۀ پایدار در امنیت انرژی است که نیازمند دگرگونی و به‌روزرسانی در سیستم آموزش عالی کشور به منظور ارتقای دانش و توانمندی‌های کارشناسی در زمینۀ انرژی و فناوری‌های مرتبط با آن است. با این‌حال، این تغییرات در سیستم آموزش عالی به‌تنهایی کافی نیستند؛ برای حرکت به سمت توسعۀ پایدار، بهبود سایر ‌شرط‌ها نیز ضروری است، در غیر این‌صورت نمی‌توان به تحقق کامل امنیت انرژی و توسعۀ پایدار دست یافت.