بررسی سهم قیمت و تاثیر آزادسازی قیمت حاملهای انرژی بر صنایع پایه ایران
نویسندگان
1 گروه پژوهشی انرژیهای تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
2 مرکز تخصصی نوآوری و توسعۀ فناوری مدیریت مصرف انرژی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
3 گروه مهندسی سیستمهای انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
4 سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی (ساتبا)، تهران، ایران
5 گروه مهندسی سیستمهای انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
doi
10.22059/ses.2024.378000.1072چکیده
به طور کلی، در ایران شهروندان یارانۀ انرژی دارند و از اینرو قیمت انرژی ارزانتر از استانداردهای جهانی به مصرفکنندگان عرضه میشود. بدیهی است این رویکرد به افزایش هزینههای دولت منجر خواهد شد و سیاستگذاران را با چالشهای جدی در توسعۀ اقتصادی و صنعتی کشور مواجه خواهد کرد. یکی از راهحلهای مناسب برای کاستن هزینههای دولت، آزادسازی قیمتهای انرژی در بخش صنعت است. البته قابل یادآوری است که آزادسازی قیمت حاملهای انرژی میتواند پیامد منفی بر اقتصاد کشور داشته باشد، زیرا رهاسازی قیمتها به افزایش چشمگیر هزینۀ تولید در صنایع منجر خواهد شد. از اینرو اعمال سیاستهای هدفمند از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین، در این پژوهش به بررسی هزینههای انرژی در صنایع کلیدی مانند فولاد، سیمان، پالایش، کشاورزی، خودروسازی، ماشینسازی و صنایع غذایی پرداخته شده است، تا سهم هزینۀ انرژی از فروش کل، هزینۀ کل و بهای تمامشده نمایان شود. نتایج این پژوهش نشان میدهد صنایع پتروشیمی، سیمان و پالایش بیشترین واکنش را به هزینۀ انرژی با دو سناریوی افزایش قیمت انرژی (50 و 100 درصد) نشان میدهند. در مقابل، صنایع خودروسازی و کشاورزی از حوزههای کمریسکتر برای اعمال سیاستهای قیمتی بوده است. بنابراین آزادسازی قیمت حاملهای انرژی در صنایع یادشده میتواند یکی از راهحلهای مناسب در نظر گرفته شود، در حالی که کمترین پیامد را بر اقتصاد کشور داشته باشد. شایان یادآوری است نتایج این پژوهش میتواند به عنوان یک سند پایه برای یاری سیاستگذاران در این حوزه باشد.