بررسی سهم قیمت و تاثیر آزادسازی قیمت حامل‌های انرژی بر صنایع پایه ایران

نویسندگان

1 گروه پژوهشی انرژی‏های تجدیدپذیر، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

2 مرکز تخصصی نوآوری و توسعۀ فناوری مدیریت مصرف انرژی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران

3 گروه مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

4 سازمان انرژی‏های تجدیدپذیر و بهره‏وری انرژی (ساتبا)، تهران، ایران

5 گروه مهندسی سیستم‌های انرژی، دانشکدۀ مهندسی مکانیک، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

doi
10.22059/ses.2024.378000.1072
چکیده

به طور کلی، در ایران شهروندان یارانۀ‏ انرژی دارند و از این‌رو قیمت انرژی ارزان‏‏تر از استانداردهای جهانی به مصرف‏کنندگان عرضه می‏شود. بدیهی است این رویکرد به افزایش هزینه‏های دولت منجر خواهد شد و سیاست‏گذاران را با چالش‏های جدی در توسعۀ اقتصادی و صنعتی کشور مواجه خواهد کرد. یکی از راه‏حل‏های مناسب برای کاستن هزینه‏های دولت، آزادسازی قیمت‏های انرژی در بخش صنعت است. البته قابل یادآوری است که آزادسازی قیمت‏ حامل‏های انرژی می‏تواند پیامد منفی بر اقتصاد کشور داشته باشد، زیرا رهاسازی قیمت‏ها‌ به افزایش چشمگیر هزینۀ‏ تولید در صنایع منجر خواهد شد. از این‌رو اعمال سیاست‏های هدفمند از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین، در این پژوهش به بررسی هزینه‏های انرژی در صنایع کلیدی مانند فولاد، سیمان، پالایش، کشاورزی، خودروسازی، ماشین‏سازی و صنایع غذایی پرداخته شده است، تا سهم هزینۀ انرژی از فروش کل، هزینۀ کل و بهای تمام‌شده نمایان شود. نتایج این پژوهش نشان می‏دهد صنایع پتروشیمی، سیمان و پالایش بیشترین واکنش را به هزینۀ انرژی با دو سناریوی افزایش قیمت انرژی (50 و 100 درصد) نشان می‏دهند. در مقابل، صنایع خودروسازی و کشاورزی از حوزه‏های کم‏ریسک‏تر برای اعمال سیاست‏های قیمتی بوده است. بنابراین آزادسازی قیمت حامل‏های انرژی در صنایع یادشده می‏تواند یکی از راه‏حل‌های مناسب در نظر گرفته شود، در حالی که کمترین پیامد را بر اقتصاد کشور داشته باشد. شایان یادآوری است نتایج این پژوهش می‏تواند به عنوان یک سند پایه برای یاری سیاست‏گذاران در این حوزه باشد.